Metalik Madenler

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ

Nadir toprak elementleri (Rare-Earths) (NTE) kimyasal açıdan skandiyum, yitriyum ve lantanitlerin içinde bulunduğu  bir grubu kapsamaktadır. Lantanitler, atom numaraları 57'den 71’e kadar olan ve kimyasal olarak benzer elementlerin oluşturduğu bir guruptur. Atom numarası 39 olan yitriyum ve atom numarası 21 olan skandiyum da lantanitlerle benzer kimyasal özellikleri nedeniyle bu grubun içine dahil edilmiştir. Bu iki element nadir toprak elementleri ile benzer iyonik çapları ve küçük atomik çapları nedeniyle nadir toprak element cevherleşmeleri ile bir arada oluşurlar.

Nadir toprak elementlerini en önemli cevher mineralleri olan bastnazit, monazit ve ksenotim oluşturur. NTE içeren başlıca atıklar arasında ise apatit, brannerit, kırmızı çamur atıkları ve bazı killer olarak sıralanabilir (O’Driscoll, 1988; Vijagen et all., 1989). Dünyadaki nadir toprak elementlerinin en önemli üretim kaynağı bastnasit mineralidir. En başta gelen üreticiler Çin ve ABD’dir.  

Neodmiyum (Nd), seryum (Ce), skandiyum (Sc) ve yitriyum (Y) gibi nadir toprak elementleri genellikle yumuşak ve kolay işlenebilir özellikte olup yüksek sıcaklıklarda reaktif özelliği gösterir. Demir grisi ile gümüş beyazı arasında değişen renkler gösterirler. Ergime sıcaklıkları 798–1663 oC arasında değişir. Atomik numaraları 57-71 arasında olan bu elementler periyodik tabloda lantanit grubunu oluşturur. Yukarıda belirtilen dört elementle birlikte lantanit grubu içindeki diğer elementler lantanyum, disprosyum, terbiyum, lutesyum, tulyum, erbiyum, holmiyum, gadolinyum, iterbiyum, prosedmiyum, europyum’dur.

Nadir Toprak Elementleri Kullanım Alanları

KULLANIM  ALANLARI

La

Ce

Nd

Pr

Sm

Eu

Gd

Tb

Dy

Ho

Er

Yb

Y

Lu

Sc

Tm

METALURJİ

Çelik Alaşımı

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

X

 

 

Demir Dışı Alaşım

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

X

 

Mişmetal(%51-53 Ce, %22-25 La, %15-17 Nd, %3-4 Pr, %2-3 Sm, %3 Tb, %3 Y ve %5 Fe

 

X

 

X

 

X

 

X

 

X

 

 

 

X

 

 

 

 

 

X

 

 

 

SERAMİK

Sır

X

X

X

X

 

 

 

 

 

 

X

 

X

 

 

 

Kapasitör

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pigment

 

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Refrakter

X

X

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

X

 

 

 

Kaplama

X

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oksijen Algılayıcı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

CAM

Optik Cam

X

X

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

X

 

 

 

X-Ray Camları

X

 

 

 

 

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

Pigment

X

X

X

X

X

 

 

 

 

X

X

 

 

 

 

 

Parlatma

X

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sır-Kaplama

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Infra-Red Absorbe

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

Güneş Gözlüğü-Kamera Lensi

X

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PETROKİMYA

Petrol Arıtma

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

PETROKİMYA

Kraking Katalizör

X

X

X

X

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

Polimerizasyon Katalizörü

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

Oksitleyici Katalizör

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diğer Katalitik Uygulamalar

X

X

X

 

X

 

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

X-Işını Kaynağı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

X

NÜKLEER

Radyasyon Kalkanı

X

X

X

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reaktör Kontrolü

 

 

 

 

X

X

 

 

X

X

 

 

 

 

 

 

Katot Işını Tüpü

 

 

 

 

 

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

Kalıcı Mıknatıs

 

 

X

X

X

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

ELEKTRİK-ELEKTRONİK

Pil

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

X

 

 

Lamba

 

X

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

Renki TV Tüpü

X

X

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

X

X

 

 

Bilgisayar Cip ve Harddisk

 

 

 

 

 

 

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

Süperiletken

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

X

 

 

Mikrodalga Kristalleri

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fluoresans

X

X

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Medikal-Laser

X

X

X

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Diş Porseleni

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

DİĞER

Cryogenik Soğutma

 

 

 

X

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tekstil

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Güneş Enerjisi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

X

 

 

 

Mücevher

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İletişim Bilgileri

  • Adres: Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı No:139 06800 Çankaya/ANKARA
  • Telefon: (0312) 201 10 00 Pbx
  • Faks      : (0312) 287 91 88
  • E-posta: mta@mta.gov.tr

              

Arama

Her Hakkı Saklıdır © MTA 2016
Anasayfa - Webmaster    Ziyaretçi Sayımız : 2.188.199

Bilimsel Dokümantasyon ve Tanıtma Dairesi