Şabazit

Keşfedilen Sahalar

1 - Ormanbaşıtepe (Sincik-Adıyaman) Bakır Yatağı - Erişim No:3052769

Güney Doğu Anadolu Kenar Kıvrımları Kuşağı ile Toros Orojenik Kuşağı içerisinde bulunan Ruhsat alanı baz metal ve kıymetli metaller açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Yörede MTA tarafından Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı boyunca yapılan prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sırasında bölgede birçok anomali tespit edilmiştir. Özellikle Ormanbaşı Tepe Cu cevherleşmesi potansiyel olarak görülmüş, 2005 yılında ruhsatlandırılarak (AR:20050055), sahada aramaya yönelik olarak başlatılan detay maden jeolojisi, jeofizik ve sondaj çalışmaları 2008 yılında tamamlanarak sahadaki cevherleşme potansiyeli ortaya konmuştur.2007 yılında mücavir AR:200710323 no’lu ruhsat da alınarak birlikte çalışılmıştır.

Ruhsat alanı içerisinde önce cevherleşmeler açısından hedef alanları saptamak üzere 1/5000 ölçekli detay maden jeoloji haritası alımı ve jeokimyasal örnekleme çalışmaları daha sonra cevherleşme alanının 1/2000 ölçekli topoğrafik harita ve 1/2000 ölçekli detay maden jeoloji haritası yapılmıştır.

Jeofizik IP etüdü ile çalışma sahasındaki, jeolojik yapıların sülfürleşme derecesi ve bu sülfürlü yapıların geometrisi ile yan birimlere göre özdirenç farklılıkları belirlenmeye çalışılmıştır.

Saha genelinde arama ve rezerv çalışmalarına yönelik olarak 25 lokasyonda toplam 1933,25 m sondaj gerçekleştirilmiştir.

Yöredeki cevherleşmeler Koçali Karmaşığı içerisinde bulunmakta ve bindirme düzlemlerine uyumluluk göstermektedir. Cevherleşmeler çamurtaşı, diyabaz, spilit ile kiltaşı-şeyllerin içerisinde taşınmış merceğimsi ve tabakamsı şekillerde yer almaktadırlar ve genelde masif olup, yer yer ağsı ve saçınımlı olarak izlenmektedir. Cevher minerali olarak sahada; pirit, markazit, kalkopirit, sfalerit, bornit, kalkozin-kovellin gözlenmiştir. Cevherleşme alanı içerisinde kloritleşme, karbonatlaşma, silisleşme, limonitleşme, hematitleşme, killeşme ve epidotlaşma gibi alterasyonlar izlenmektedir. Ormanbaşı Tepe cevherleşmeleri oluşum itibariyle Kıbrıs Tipi Masif-Sülfit yataklarının genel özelliklerini göstermektedir.

AR 20050055 no.lu bakır sahasında; Ortalama 9.540 ppm(~%1) Cu tenörlü 365.262 ton GÖRÜNÜR REZERV, Ortalama 10.694 ppm(~%1.1) Cu tenörlü 311.748 ton MUHTEMEL REZERV, olmak üzere Ortalama 10.071 ppm (%1) Cu tenörlü 677.010 ton toplam (GÖRÜNÜR+MUHTEMEL) rezerv hesaplanmıştır.

Sahanın buluculuk hakkı alınarak MİGEM’e devri yapılmıştır.

Ormanbaşıtepe (Sincik- Adıyaman ) sahasının detay maden jeolojsii haritası

a) Yüzeydeki oksidayon zonunda gelişmiş nabit bakır saçınımları
b) Oksidasyon zonunda izlenen malahit-azurit ve kalkozin oluşumları

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11406

 

2 - Çetilli (Gölköy-Ordu) Pb-Zn-Cu Sahası - Erişim No: 1050499

Çetilli cevherleşmeleri; Ordu ili Gölköy ilçesinin KB’sında Çetilli ve Çatak köyleri sınırları içerisinde yer almakta olup, Ordu il merkezine 72 km uzaklıktadır.

İnceleme alanında mostra veren birimler Üst Kretase-Tersiyer yaşlı volkanik, sedimanter ve magmatik kayaçlardan oluşmaktadır. İnceleme alanındaki bu birimler tabandan itibaren; Üst Kretase yaşlı Çağlayan Formasyonu, Tirebolu Formasyonu, Ağıllar Formasyonu, Paleosen yaşlı Gölköy Formasyonu, Eosen yaşlı Tonya Formasyonu olarak tanımlanmıştır. Üst Kretase yaşlı Kaçkar Granitoyiti ve genç bazik sokulumlar inceleme alanı içerisinde tanımlanan intrüzyonları oluşturmaktadır.

Ruhsat alanı içerisinde, Çetilli Deresinin KB yakasında, yaklaşık olarak 1 km2’lik bir alanda 6 adet Pb, Zn, Cu damarı ve bir adet pirit damarı tespit edilmiştir. Çağlayan Formasyonu içerisinde gelişen damarlar Pb, Zn, Cu, Au ve Ag içerirken, Tirebolu Formasyonu içerisinde gelişen damarda ise sadece Py mineralizasyonu tespit edilebilmiştir. Üst Kretase yaşlı Çağlayan Formasyonu içerisinde izlenen cevher damarları, kırık hatları boyunca, D-B, KD-GB ve KB-GD olmak üzere üç farklı doğrultuda yerleşmiştir. Eğimleri KB, KD ve K yönünde olup eğimleri 530-850 arasında değişmektedir. KB-GD doğrultulu damarların eğimleri 750-800 arasında değişirken, D-B ve KD-GB doğrultulu damarların mostrada 550 olan eğimleri derine doğru artarak 750’ye ulaşmaktadır. Uzunlukları 250-900 m arasında değişen bu damarların kalınlıkları 30-200 cm arasındadır. Tirebolu Formasyonu içerisinde yaklaşık 9 m kalınlığında izlenen pirit damarının eğimi ise GB’yadır. KB doğrultulu damarlarda cevherleşme daha çok açık boşluk dolgusu şeklinde, yankayaç alterasyonu zayıf olarak gelişmiştir. D-B ve KD-GB doğrultulu damarlarda ise cevherleşme breş dolgusu şeklindedir ve yankayaç alterasyonu KB-GD doğrultulu damarlara oranla çok daha yaygın ve şiddetli olarak gelişmiştir. Breş parçaları; tamamen silisifiye parçalar ve/veya altere volkanik kayaç (serizitleşmiş, kaolinleşmiş) parçalarından oluşmaktadır.

Yoğun silisleşme içeren cevher damarlarında galen, sfalerit, fahlerz, kalkopirit ve pirite eşlik eden altın ve gümüş mineralleri yeralmaktadır. Gang mineralleri ise barit, kalsit ve kuvarstan oluşmaktadır.

Polimetalik damar tip bir cevherleşme olan Çetilli cevherleşmesi, Çağlayan Formasyonunu oluşturan andezitik-bazaltik karakterli volkanik kayaçlar içerisinde, sığ derinliklere sokulum yapmış olan inrüzif kayaçlarla ilişkili olarak oluşmuştur. Cevherleşmenin oluşum sıcaklığını tespit edebilmek amacıyla sfalerit örnekleri üzerinde gerçekleştirilen sıvı kapanım çalışmalarında 80-300 0C arasında değişen değerler elde edilmiş ve cevherleşmenin epitermal-mezotermal sıcaklık aralığında geliştiği saptanmıştır.

İnceleme alanı içerisinde tespit edilen bu cevherleşmelerin yanal ve düşey yöndeki değişimlerini araştırmak üzere 2007-2008 yıllarında 45 adet kuyuda toplam 4818.95 m sondaj gerçekleştirilmiştir. Sondaj çalışmalarının değerlendirilmesi sonucunda AR. 91984 no’lu Çetilli kurşun–çinko–bakır sahasında; 1443 ppm Cu, 16935 ppm Pb, 24208 ppm Zn tenörlü, 116.172 ton GÖRÜNÜR REZERV, 1393 ppm Cu, 15240 ppm Pb, 20646 ppm Zn tenörlü 604.731 ton MUHTEMEL REZERV, 1541 ppm Cu, 12000 ppm Pb, 17777 ppm Zn tenörlü, 789.948 ton MÜMKÜN REZERV hesaplanmıştır. Sahanın buluculuk hakkı alınarak MİGEM’e devri yapılmıştır.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11214

Çetilli (Gölköy-Ordu) Sahası Pb-Zn-Cu damarı

Çetilli (Gölköy-Ordu) Pb-Zn-Cu Sahası Maden Jeoloji Haritası

3 - Taştepe (Araklı-Trabzon) Sahası Pb-Zn Cevherleşmesi - Erişim No:3277009

Trabzon-Araklı-Taştepe’deki 2 ayrı ruhsat sahasında sondajlı aramalara devam edilmektedir. Sondajlarda kurşun-çinko içerikli zonlar kesilmiştir. Sahada detay maden jeolojisi çalışmaları, jeofizik etütleri  ve yüzeyden sistematik kayaç örneklemesi yapılmıştır. Yüzeyden % 0,1-0,8 Cu değerleri ile sondaj karotlarının analizlerinde TS-1 sondajında 0-314 metrede 248 metre  cevherli zonda % 0,1-0,8 Cu ve  % 1-1,9 Zn değerleri arasında elde edilmiştir.

Taştepe (Araklı-Trabzon) sahasından görünüm.



Taştepe (Araklı-Trabzon) Sahası Maden Jeoloji Haritası ve Jeoloji Kesiti.

 

 

4 - Gökçeada (Çanakkale) Polimetal Maden Aramaları - Erişim No:3290806

Ülkemizin önemli bir metalojenik provensini (Pb-Zn) oluşturan Biga Yarımadasının kuzeybatı kesiminin coğrafi ve jeolojik olarak GB uzantısını oluşturan Gökçeada’nın derinlik, subvolkanit ve volkanik kayaçlarının alterasyon ve cevherleşme potansiyelleri ortaya konmuştur. Bu güne kadar metalik maden amaçlı olarak yeterince araştırılmamış olan Gökçeada’nın metalik maden potansiyelinin belirlenerek, Türkiye Metalik Maden Envanterine veri hazırlanmaktadır. Gökçeada’da çalışmalarımızla ilk kez granotoyidin varlığı belirlenmiştir.

Tepeköy Porfiri Cu-Au yatağı keşfedilmiştir. Dereköy-Tepeköy ruhsat sahasında 50x100 m karej ağından jeokimyasal kayaç örneklemesi yapılarak anomali haritaları hazırlanmıştır. 4 km2, 1/2000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılmıştır. Sahada 50 lokasyonda toplam  20.177 m. sondaj çalışması tamamlanmıştır. 

Yıldız Tepe ruhsat sahamızda; 1.5 km2 1/2000 ölçekli topoğrafik harita alımı çalışması tamamlanmıştır. 10 lokasyonda toplam 4033.90m. sondaj çalışması yapılmıştır.

Eşelek ruhsat sahamızda 9 lokasyonda toplam 1688.40m. sondaj çalışması yapılmıştır.

Dibek Tepe ruhsat sahamızda 1/5000 ölçekli maden jeoloji haritası ile yoğun alterasyon (silisleşme, limonit-hematit ve killeşme) gözlenen 2 km2 alanda 50x100 karalaj yöntemiyle 413 adet nokta atılarak toprak jeokimya numune alınmıştır. Sahada 3 lokasyonda 840.30 m sondaj yapılmıştır.

Yapılan etüt ve sondaj çalışmaları sonucunda Dereköy-Tepeköy ve Yıldız Tepe ruhsat sahalarında 2000 ppm (% 0.2) ile 10000 ppm (% 1) aralıkta değişen Cu tenörlü porfiri tip (düşük tenörlü büyük rezervli) bakır yatağı belirlenmiştir.

Eşelek ve Dibek Tepe ruhsat sahalarımızda yürütülen etüt ve sondaj çalışmaları sonucunda % 18-26 alüminalı kaolinleşmeler ile düşey yönde porfiri tip Cu cevherleşmesine geçebilecek epitermal-mezotermal cevherleşmelerin ön verileri elde edilmiştir.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü- Maden Etüt Arşiv No:5529

Gökçeada-Mutludere alterasyon sahası malahit oluşumları ve sondaj çalışmaları

Gökçeada (Çanakkale) Cu-Au sahası sondajlardan geçen jeolojik kesit.

 


Ankara-Bala-Akvirançarsak K. Şabazit Sahasından Genel Bir Görünüm

 

5 - Gümüşhane-Bayburt Polimetal Maden Aramaları

Gümüşhane-Bayburt yöresinde yürütülen kıymetli metal ve baz metal aramaları sonucunda, günümüze kadar Mastra, Olucak, Kaletaş, Kırkpavli ve Sobran altın sahaları bulunmuştur.

Bölgede baz metal (Cu-Pb-Zn-Py) ve kıymetli metal (Au-Ag) aramalarına yönelik olarak, detay jeolojik etüt ile yarma çalışmaları yapılmış ve bu çalışmalar sonucunda Eosen volkanik kayaçları (özellikle andezitik lav) içinde kıymetli metal (Au-Ag) ve baz metal (Cu-Pb-Zn-Py) cevherleşmeleri içeren silisifiye zonlar tespit edilmiştir.

MTA adına ruhsatlı Bayburt-Demirözü-Zarani sahasında silisleşme, limonitleşme ve kaolenleşme görülmektedir. 2008 yılında silisli zonlardan alınan kayaç örneklerinin jeokimyasal analizlerinden 0,51-0,59-0,76-2,3-9 gr/ton Au değerleri elde edilmiştir.

Sahada yarma ve detay maden jeolojisi çalışmaları sonucunda sistematik kayaç örneklemelerinden önemli altın değerleri (200-9000 ppb Au ) saptanmıştır. Altın potansiyelinin tespit edilmesi amacıyla, toplam 15 lokasyonda 2790 m sondajlı arama çalışmaları tamamlanmış olup, Au beklentili  zonlar kesilmiştir. Sondajlardan ikisinde 35 m’lik zonda 0,2-1 ppm Au değerleri elde edilmiştir.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11075

 





 

6 - Adıyaman-Tut- İncekoz Bakır Sahası Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi ve Rezerv Raporu - Erişim No:3178307

Ruhsat sahası Güney Doğu Anadolu Kenar Kıvrımları Kuşağı ile Toros Orojenik Kuşağı içerisinde bulunmaktadır. Ruhsat alanının da içerisinde yer aldığı bu kuşaklar baz metal ve kıymetli metaller açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Özellikle Adıyaman yöresi, cevherleşmeler açısından zengin bir alt bölge oluşturmaktadır. Yörede MTA tarafından Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı boyunca yapılan prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sırasında bölgede birçok anomali tespit edilmiştir (Cengiz, 1991). Özellikle Tut-İncekoz cevherleşmesi potansiyel olarak görülmüş, 2008 yılında ruhsatlandırılarak; sahada aramaya yönelik olarak başlatılan detay maden jeolojisi ve sondaj çalışmaları 2010 yılında tamamlanarak sahadaki cevherleşme potansiyeli ortaya konmuştur.

İnceleme alanı 1/25.000 ölçekli Malatya M40-a4 ile M39-b3 paftasında 506,36 hektarlık alanı kapsamaktadır. Kıbrıs Tipi Masif Sülfit cevherleşmeleri açısından ekonomik potansiyel oluşturabileceği düşünülen saha, 13.05.2008 tarihinde MTA adına ruhsatlandırılmıştır.

Elde Edilen Veriler

  1. MTA adına AR: 200804221 nolu ruhsat sahasında ilk aşamada 13 km2 lik bir alanda 1/10.000 ölçekli yarı detay, daha sonra 1,3 km2  ‘lik bir alanda 1/ 2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılarak 11 lokasyonda cevherleşmeye yönelik toplam 6.325 m sondaj çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
  2. İnceleme alanı Güney Doğu Anadolu Bindirme Kuşağı ile Toros Orojenik Kuşağı sınırında bulunmaktadır. İnceleme alanında yüzeyleyen birimler, bölgedeki konumları ve komşu birimlerle olan ilişkileri gözetilerek otokton ve allokton olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Geç Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı, tabanda Karadut Karmaşığı ile birlikte (Alt Allokton Seri), Arap Platformu’nun en üst seviyelerini oluşturan Kastel Formasyonu üzerine tektonik olarak yerleşmiştir. Bunları, otokton seriye ait Arap Paltformu’nun Üst Meastrihtiyen-Paleosen yaşlı transgresif çökelleri (Terbüzek Formasyonu, Besni Formasyonu ve Germav Formasyonu) uyumsuz olarak örtmüştür. Eosen başlangıcında bölge transgresyona uğramış, Alt Eosen- Alt Miyosen yaşlı transgresif çökeller (Gercüş Formasyonu, Midyat Formasyonu, Gaziantep Formasyonu ve Fırat Formasyonu) alttaki birimleri uyumsuz olarak örtmüştür.
  3. Cevherleşme Koçali Karmaşığı içerisinde D-B/80-90oK konumlu levha dayk Karmaşığına ait diyabazlar içerisinde yer almaktadır. Levha dayk Karmaşığı içerisinde gelişen bu cevherleşme genellikle zayıf zonları (dayk çıkış kanalları, kırık-çatlaklar, sinjenetik faylar) tercih ederek çatlak dolgusu şeklinde gelişmişken, yer yerde saçınım halde izlenebilmektedir.
  4. Cevherleşme mineralojik olarak; pirit, kalkopirit, fahlerz (tetraedrit-), bornit, kalkozin,  kovellin ve spekülaritten oluşmaktadır. Örneklerde birincil olarak pirit, kalkopirit ve tetraedrit bulunurken, ikincil olarak bornit, kalkozin, kovellin ve spekülarit gelişmiştir. Cevherleşmenin etrafındaki yan kayaçlarda ise yoğun kloritleşme ve daha az karbonatlaşma, silisleşme, limonitleşme, hematitleşme, epidotlaşma gibi alterasyonlar izlenmektedir. Bu alterasyon türleri deniz tabanı volkanitlerinde yaygın olarak görülmektedir.
  5. Cevherleşmeler dokusal olarak incelendiğinde, masif-sülfit yataklarına özgü kollaidal, zonlu, özşekilli-yarı özşekilli ve kataklastik dokular  gözlenmiştir.
  6. Stratigrafik ilişkiler ve jeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde inceleme alanındaki cevherleşmenin sadece Üst Triyas-Üst Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı içerisinde bulunması sebebiyle cevherleşme Üst Triyas-Üst Kretase yaşlı olmalıdır.
  7. Türkiye’de ilk kez belirlenen bu cevherleşmelerin, Kıbrıs Tipi Masif Sülfid yataklarının kök kısmını oluşturan ve levha dayk kompleksindeki çatlak dolgusu şeklinde gelişmiş cevherleşmelere karşılık geldiği ve yeşilşist fasiyesi tarafından karakterize edildiği düşünülmektedir. Benzer özellikteki cevherleşmeler, Trodos, Semail, Josephine ve Betts Cove komplekslerinde tanımlanmışlardır.
  8. AR 200804221 no.lu bakır sahasında ; Ortalama 1.867 ppm (~%0,2) Cu   tenörlü  4.198.422 ton GÖRÜNÜR REZERV, Ortalama 1.856 ppm (~%0,2) Cu tenörlü 20.961.578 ton MUHTEMEL REZERV, Ortalama 1.705 ppm (~%0,2) Cu tenörlü 21.843.708 ton MÜMKÜN REZERV, olmak üzere Ortalama 1787 ppm (≈% 0,2) Cu tenörlü 47.003.708 ton toplam (GÖRÜNÜR+MUHTEMEL+MÜMKÜN) rezerv hesaplanmıştır.

Çalışma alanının yer aldığı bölgenin tektonostratigrafik dikme kesiti (Yıldırım, 2010),

İnceleme alanı ve çevresinin 1/25.000 ölçekli jeoloji haritası (Herece 2008’den değiştirilirek).

 

İnceleme alanının 1/10.000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası ve jeoloji kesiti

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11579

 

7 - Adıyaman-Merkez - Koçali Bakır - Çinko - Altın Sahası Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi ve Rezerv Raporu - Erişim No: 3161588

Ruhsat sahası Adıyaman iline yaklaşık 30 km mesafede bulunan Koçali Köyü'nün yaklaşık 3 km kuzeybatısındaki Kara Dere mevkiinde yer almakta ve Güneydoğu Anadolu Kenar Kıvrımları Kuşağı ile Toros Orojenik Kuşağı içerisinde bulunmaktadır. Çalışma alanında temelde Koçali Melanjına (Konak-Tarasa Formasyonları) ait spilit-yastık lav ile ardalanmalı çamurtaşı-radyolaritler yer alırken üzerine uyumsuzlukla Germav, Gercüş ve Midyat (Hoya) Formasyonları gelmektedir. Ruhsat alanındaki cevherleşmeler, Havşa dere içerisinde ve Feyzikaya pınarı batısında olmak üzere iki farklı alanda izlenmektedir. Havşa dere içerisindeki cevherleşmeler daha büyük potansiyel oluşturmaktadır. Cevherleşmeler, Koçali Karmaşığına (Koçali Melanjı) ait yer yer yoğun kloritleşmiş, hematitleşmiş, yer yer de epidotlaşmış altere spilitik bazaltlar içerisinde bulunmaktadır. Yüzeyde genellikle stockwork şeklinde izlenmekte ve limonitileşmiş, hematitleşmiş daha az malahitleşmenin olduğu oksidasyon zonuyla temsil edilmektedir. Cevher mineralleri; Pirit, markazit, kalkopirit, sfalerit, manyetit, kalkozin-kovellin, bornit, hematit ve limonittir. Cevher mineralleri dokusal olarak incelendiğinde, masif-sülfit yataklarına özgü kollaidal, zonlu, özşekilli-yarı özşekilli ve kataklastik dokular gözlenmiştir. Masif piritli seviyelere ait jeokimyasal analizlerde Co:Ni oranlarının 1’in oldukça üzerinde olması hidrotermal piritlerin karakteristik özelliklerinden olup, masif-sülfit yataklarının oluşumunda hidrotermal süreçlerin oldukça etkili olduğunu göstermekle beraber, Kıbrıs tipi masif sülfid yataklarının tipik özelliklerindendir. Ayrıca inceleme alanındaki pirit ve kalkopirit örneklerinden yapılan kükürt izotop çalışmalarında S32/S34 oranları 2,1 ile 3,6 olarak elde edilmiştir. Bu değerler hem volkanizma ile ilgili hidrotermal çözeltilerdeki kükürt oranlarıyla uyumludur, hem de dünya üzerindeki Kıbrıs tipi VMS yataklarıyla benzer bir bileşim sergilemekte ve stockwork zona karşılık gelmektedir. Cevherleşmelere ait kimyasal analiz sonuçları buradaki cevherleşmelerin Cu-Au ve Zn açısından önemli olabileceğini göstermiş ve ruhsat sahasında jeofizik (IP) çalışmaları ile birlikte 28 adet sondaj gerçekleştirilerek saha görünür hale getirilmeye çalışılmıştır. AR 200804095 nolu ruhsat sahasında ; Cu ≥ 1.000 ppm için toplam (Görünür+Muhtemel) = 14.622.069,40 ton % 0,32 Cu; Cu ≥ 5.000 ppm için toplam (Görünür+Muhtemel) = 3.278.051 ton % 0,75 Cu; Au ≥ 100 ppb için toplam (Görünür+Muhtemel) = 2.763.900 ton 256 ppb Au; Zn ≥ 7.000 ppm için toplam (Görünür + Muhtemel )= 610.535 ton %1,14 Zn tenörlü rezerv hesaplanmıştır.

İnceleme alanı yer bulduru haritası

Elde Edilen Veriler

  1. MTA Genel Müdürlüğü adına ruhsatlı olan AR: 200804095 nolu sahada ilk aşamada cevherleşmeler açısından hedef alanları saptamak üzere 23 km²‘likbir alanda 1/10.000 ölçekli yarı detay maden jeolojisi harita alımı ve yüzey örnekleme çalışmaları, daha sonra 23 km²‘lik alanda 1/5.000 ölçekli yarı detaymaden jeolojisi haritası yapılmış ve sırt profil hatları atılmıştır. Örneklemelereait analiz sonucunda Cu-Zn-Au açısından önemli değerler elde edilmiştir. Cevherleşme alanının jeolojik ve tektonik durumunu ayrıntılı olarak ortayakoymak amacıyla yaklaşık 2,6 km2‘lik alanda 1/2.000 ölçekli detay madenjeolojisi harita alımı çalışması yapılarak, 28 lokasyonda cevherleşmeye yöneliktoplam 7458 m sondaj çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca sahada gömülü alanlarda bulunması olası cevherleşmelere yönelik 28 km jeofizik IP çalışmasısondaj çalışmalarına paralel yürütülmüştür.
  2. İnceleme alanı, Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı ile Toros Orojenik Kuşağı sınırında bulunmaktadır. Bölgedeki kaya birimlerinin konumu ile komşubirimlerle olan ilişkilerini gözeterek otokton ve allokton olmak üzere iki başlıkaltında incelemiştir. Allokton birimleri de kendi içerisinde çekim kaymasıoluşukları (alt allokton seri) ve sürüklenim örtüleri (üst allokton seri) olmak üzere iki ayrı bölüme ayrıImıştır. Geç Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı, tabanda Karadut Karmaşığı ile birlikte (Alt Allokton Seri), Arap Platformu’nun en üst seviyelerini oluşturan Kastel Formasyonu üzerine tektonik olarak yerleşmiştir.Bunları, otokton seriye ait Arap Paltformu’nun Üst Maestrihtiyen-Paleosenyaşlı transgresif çökelleri (Terbüzek Formasyonu, Besni Formasyonu veGermav Formasyonu) uyumsuz olarak örtmüştür. Eosen başlangıcında bölge transgresyona uğramış, Alt Eosen- Alt Miyosen yaşlı transgresif çökeller(Gercüş Formasyonu, Hoya Formasyonu, Gaziantep Formasyonu ve Fırat Formasyonu) alttaki birimleri uyumsuz olarak örtmüştür. Ekay zonunun güneyinde bulunan çalışma alanındaki bu birimler, sürüklenim örtüleri (üstallokton seri) tarafından tektonik olarak üzerlenmektedir.
  3. Cevherleşmelerin bulunduğu Koçali karmaşığının alt birimi olan Koçali melanjı  (Tarasa ve Konak formasyonları) inceleme alanı ve çevresinde radyolaryalı çört, silisleşmiş şeyl, kahve renkli kiltaşı, biyomikrit, dolotaşı, kuvars arenit gibi sedimanter oluşuklar ile spilitik bazalt ve bazalt türü volkanitlerden oluşmaktadır.
  4. Ruhsat alanındaki cevherleşmeler iki farklı alanda izlenmektedir. Bunlar;Havşa Dere içerisinde ve Feyzikaya Pınarı batısındadır.Havşa Dere içerisindeki cevherleşmeler; Koçali karmaşığına ait yer yer yoğun kloritleşmiş, yer yer yoğun hematitleşmiş, yer yer epidotlaşmış,altere spilitik bazaltlar içerisinde bulunmaktadır. Cevherleşmeler yüzeyde genellikle stockwork şeklinde olup limonitileşmiş, hematitleşmiş daha azmalahitleşmenin izlendiği oksidasyon zonları oluşturmuştur. Cevherleşme yüzeyde K80D/45-50 KB konumuna sahip olup oksidasyon zonunun kalınlığı yer yer 60-70 m’ye ulaşmakta, uzunluğu ise yaklaşık 300 m civarındadır.Yapılan sondaj çalışmalarında cevherleşmelerin Cu-Au ve Zn açısından önem arz ettikleri ve yataklanma oluşturdukları belirlenmiştir. Sondaj çalışmalarında,yüzeyde mostra veren ağsal yapılı cevherli seviyeler kesilmiş olup, özellikle bu seviyelerin Kıbrıs tipi VMS cevherleşmelerinin stockwork zonlarına karşılık geldiği gözlenmiştir. Feyzikaya Pınarı batısındaki cevherleşmeler; Koçali karmaşığına ait altere spilitik bazaltlar içerisinde bulunmaktadır. Cevherleşmeler yüzeyde genellikle stockwork-dissemine şekilli olup limonitileşmiş, hematitleşmiş oksidasyon zonundan ibarettir. Cevherleşme yüzeyde K75B/50 KD konumuna sahip olup, oksidayon zonunun kalınlığı yer yer 15 m’ye ulaşmakta, uzunluğu ise yaklaşık 50-60 m civarında olup tektonik bir dilim şeklindedir. Feyzikaya Pınarı cevherleşmeleri Havşa dereye oranla daha zayıf bir görünüm sunmakla beraber dissemine cevherin daha yoğunlukta olduğu ve stockwork zonun kök kısmını oluşturduğu söylenebilir.
  5. Cevherleşme mineralojik olarak; pirit, markazit, kalkopirit, sfalerit, manyetit,kalkozin-kovellin, bornit, hematit ve limonittir. Örneklerde özellikle pirit baskınken, kalkopirit ve sfalerite daha az rastlanılmıştır. Cevherleşmelerin etrafındaki yan kayaçlarda kloritleşme, karbonatlaşma, silisleşme, limonitleşme, hematitleşme, killeşme ve epidotlaşma gibi alterasyonlar izlenmektedir. Ayrıca stockwork cevher yapılar içerisinde okyanus tabanına özgü sıcak su döngülenmelerini temsil eden hidrotermal breş dokuları gelişmiştir. Bu alterasyon türlerinin tamamı deniz tabanı volkanitlerinde de sıkça görülmektedir. Cevherleşmeler dokusal olarak incelendiğinde, masifsülfit yataklarına özgü kollaidal, zonlu, özşekilli-yarı özşekilli ve kataklastik dokular gözlenmiştir.
  6. Masif piritli seviyelere ait jeokimyasal analizlerde Co:Ni oranlarının 1’in oldukça üzerinde olması hidrotermal piritlerin karekteristik özelliklerinden olup, masif-sülfit yataklarının oluşumunda hidrotermal süreçlerin oldukça etkili olduğunu göstermekle beraber, Kıbrıs tipi masif sülfid yataklarının tipik özelliklerindendir. Ayrıca inceleme alanındaki pirit ve kalkopirit örneklerinden yapılan kükürt izotop çalışmalarında S32/S34 oranları 2,1 ile 3,6 olarak elde edilmiştir. Bu değerler hem volkanizma ile ilgili hidrotermal çözeltilerdeki kükürt oranlarıyla uyumludur, hem de dünya üzerindeki Kıbrıs tipi VMS yataklarıyla benzer bir bileşim sergilemektedir
  7. Cu-Zn-Au cevherleşmelerinden farklı olarak, inceleme alanı içerisindeki Feyzikaya Pınarı kuzeyinde iki farklı alanda Mn cevherleşmelerine rastlanmıştır. Cevherleşmeler Koçali Karmaşığının radyolaritleri içerisinde düzensiz mercekler ve onlarla ardalanmalı tabakalar şeklinde bulunmaktadır. Cevherleşmeler yüksek tenörlü olmalarına karşın, küçük boyutlarda mercekler şeklinde gözlenmekte olup, önemli bir ekonomik potansiyel varlığını yansıtır nitelikte değillerdir.
  8. Stratigrafik ilişkiler ve jeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde inceleme alanındaki Cu-Zn-Au cevherleşmenin sadece Üst Triyas-Üst Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı içerisinde bulunması sebebiyle cevherleşme Üst Triyas-Üst Kretase yaşlı olmalıdır.
  9. Ruhsat sahasında belirlenen bu cevherleşmelerin, Kıbrıs Tipi Masif Sülfid yataklarının stockwork (ağsal) cevherleşmelere karşılık geldiği ve yeşilşist fasiyesi tarafından karakterize edildiği düşünülmektedir. Benzer özellikteki cevherleşmeler, Trodos, Semail, Josephine ve Betts Cove komplekslerinde tanımlanmışlardır.
  10. Fizibilite Dairesi tarafından yapılan rezerv hesaplamaları çalışmalarında AR 200804095 nolu ruhsat sahasında ;
    ***Cu 1.000 ppm için 3.492 ppm Cu tenörlü 6.311.720,20 ton görünür rezerv 3.002 ppm Cu tenörlü 8.310. 349,20 ton muhtemel rezerv olmak üzere Toplam (Görünür+Muhtemel) = 14.622.069,40 ton 3.214 ppm (% 0,32) Cu tenörlü rezerv hesaplanmıştır.
    ***Cu 5.000 ppm için
    7.224 ppm Cu tenörlü 1.540.235 ton görünür rezerv 7.662 ppm Cu tenörlü 1.737.816 ton muhtemel rezerv olmak üzere Toplam (Görünür+Muhtemel) = 3.278.051 ton 7.456 ppm ( % 0,75) Cu tenörlü rezerv hesaplanmıştır.
    ***Au ≥ 100 ppb için
    235 ppb Au tenörlü 1.567.200 ton görünür rezerv
    283 ppb Au tenörlü 1.196.700 ton muhtemel rezerv olmak üzere
    Toplam (Görünür+Muhtemel) = 2.763.900 ton 256 ppb Au tenörlü
    rezerv hesaplanmıştır.
    ***Zn 7.000 ppm için
    12.022 ppm Zn tenörlü 141.210 ton görünür rezerv
    11.217 ppm Zn tenörlü 469.325 ton muhtemel rezerv olmak üzere
    Toplam (Görünür + Muhtemel )= 610.535 ton 11.403 ppm ( %1,14 ) Zn
    tenörlü rezerv hesaplanmıştır.

 


Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü- Maden Etüt Arşiv No:5543

 

8 - Çanakkale - Gökçeada - Bademli Ruhsat Sahası - Erişim No: 3180503

2008 yılında ruhsatı alınan sahanın, aynı yıl tamamının (yaklaşık 3,4 km2) 1/25000 ölçekli jeoloji-maden jeoloji haritası yapılmıştır. Çalışmalar sırasında yoğun killi, piritli, silisli, silis damar-damarcıklı ve polimetal cevherleşmeler için ümitli görülen altere zonlardan 23 adet kayaç jeokimya ve 3 adet XRD örneği alınmıştır. 2009 yılında ruhsat sahasının 1/5000 ölçekli maden jeoloji haritası yapılarak, 2 km2 büyüklüğündeki alterasyon zonundan 50x100 metre aralıklarla karelaj yöntemiyle 212 adet kayaç jeokimya, 85 adet XRD, 47 adet petrografi ve 7 adet parlatma örneği alınmıştır. Çalışmalar sonucunda sahada yaklaşık 1,5 km2 büyüklüğünde bir porfiri Cu-Au-Mo anomalisi ortaya çıkartılmıştır. 2010 yılında bu anomali sahasında, 1/2000 ölçekli topoğrafya ve detay maden jeoloji haritası ile 10 lokasyonda toplam 4033.90 metre sondaj yapılmıştır. Sondajlardan 2059 adet karot jeokimya, 48 adet petrografi, 34 adet parlatma ve 1 adet XRD numunesi alınmıştır. 2011 yılında ise sahada sondaj çalışmalarına devam edilmiş olup, 6 lokasyonda toplam 1901.60 metre sondaj yapılmış, sondajlardan 983 adet karot jeokimya, 31 adet petrografi, 10 adet parlatma, 5 adet XRD ve 2 adet kimyasal örnek alınmıştır.

Ruhsat sahasında görülmemesine rağmen, Gökçeada’da temeli adanın kuzeybatısında tektonik yükselimle dar bir alanda yüzeyleyen Mesozoyik yaşlı Çamlıca metamorfitleri oluşturmaktadır. Çamlıca metamorfitleri üzerinde denizaltı yelpaze çökellerinden oluşan Karaağaç formasyonu uyumsuz olarak yer alır. Çamlıca metamorfiklerini keserek Karaağaç formasyonu içerisine yerleşen riyolitik lav, tüf ve tüfitlerden oluşan Dağiçitepe Volkanit Üyesi çalışma sahasının en yaşlı volkanik birimidir. Karaağaç formasyonu üzerinde uyumsuz olarak yer alan ve Saklıliman, Ak Tepe, Yumurta Tepe, Soğucak Tepe kuzeyi, Delik Tepe, Karaçalı Tepe arasında, Mutlu Tepe kuzeydoğusuyla Ulukaya Tepe kuzeybatısında GB-KD uzanımlı Orta Eosen yaşlı Soğucak Formasyonu sığ denizel kumtaşı ve resifal kireçtaşından oluşur. Soğucak Formasyonu üzerinde uyumlu olarak yer alan Orta-Üst Eosen yaşlı Ceylan formasyonu ve Ceylan formasyonu üzerinde de uyumlu olarak yer alan Oligosen yaşlı Mezardere formasyonu, derin denizel ortamda türbiditik akıntılara bağlı olarak oluşmuştur.

Mesozoyik ve Eosen yaşlı çökel, mağmatik, metamorfik birimleri keserek, Eosen yaşlı çökel birimler içerisine kripdodom ve dom şeklinde yerleşen ve çalışma sahasının bugünkü sert topoğrafyasını oluşturan Oligosen yaşlı subvolkanikler, çalışma sahasında gözlenen ikinci mağmatik evre olup, Gökçeada Domları olarak isimlendirilmiştir. Subvolkaniklerin alt zonlarında kristalleşen ve Tepeköy’ün kuzeybatısında Mutlu ve Kargalı Dere’de yüzeyleyen diyorit-monzodiyorit porfirler ise Mutludere sokulumunu oluşturmaktadır. Kuvaterner yaşlı gevşek, tutturulmamış, kum, silt, vb. alüvyal çökeller ile yamaç molozları, kendinden önce oluşmuş tüm birimler üzerinde uyumsuz olarak yer almaktadır.

Sahada, yapılan jeolojik ve sondaj çalışmaları sonucunda; Oligosen yaşlı Mutludere diyorit-monzodiyorit porfirlerinin, Eosen yaşlı denizel çökel birimlerin içerisine sokulumuna bağlı olarak Yıldız Tepe civarında gelişmiş porfiri tip bakır-altın cevherleşmesinin varlığı ortaya konmuştur.

Sahada, dik ve eğimli olmak üzere, tamamı yüzeyden itibaren karotlu, 16 adet sondaj lokasyonunda toplam 5935.50 metre sondaj yapılmış, sondaj karotlarının tümü yarılanarak toplam 3042 adet karot jeokimyasal numune alınmış, alınan numuneler MTA’nın merkez laboratuvarlarında analiz ettirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ruhsat sahasında Cu için; GYS- 1, 2, 5, 7, 9, 10,16; Au için ise GYS-1, 2, 5, 6, 7, 8, 9, 10,11A, 12, 13, 16 nolu sondajlarda cevherli seviyeler belirlenmiştir. Yapılan değerlendirmeler ve hesaplamalar sonucunda AR-200804882 ruhsat nolu porfiri Cu-Au sahasında; Yıldız Tepe mevkii civarında maden jeolojisi ve sondaj çalışmalarıyla Cu-Au cevherleşmesi belirlenmiş ve rezerv hesaplamaları yapılmıştır. Cu için; 4.087.315 ton 1288 ppm Cu tenörlü görünür, 18.347.888 ton 1286,04 ppm Cu tenörlü muhtemel olmak üzere toplam 22.435.203 ton 1286,4 ppm Cu tenörlü (Görünür+Muhtemel) rezerv hesaplanmıştır. Au için ise 457.700 ton 149,16 ppb Au tenörlü görünür, 3.951.363 ton 148 ppb Au tenörlü muhtemel olmak üzere toplam 4.406.063 ton 148 ppb Au tenörlü (Görünür+Muhtemel) rezerv hesaplanmıştır.

Elde Edilen Veriler

  1. Ülkemizin önemli bir metalojenik provensini (Pb-Zn) oluşturan Biga Yarımadası’nın kuzeybatı kesiminin (H17, 18 paftaları, Çanakkale-Biga arası) coğrafi ve jeolojik olarak GB uzantısını oluşturan Gökçeada’nın derinlik, subvolkanit ve volkanik kayaçlarının alterasyon ve cevherleşme potansiyelleri ortaya konmuştur.
  2. 2007 yılında, yapılan prospeksiyon çalışması sonucunda önemli görülerek, 28.08.2007 tarih ve AR-200708557 nolu Tepeköy ruhsat sahası MTA Genel Müdürlüğü adına alınmıştır. Öncelikle ruhsat sahasının da içinde bulunduğu ülkemizin en büyük adası olan Gökçeada’nın 1/25.000 ölçekli maden jeolojisi amaçlı prospeksiyon ve genel jeokimya çalışması yapılmıştır. Prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sonucunda cevherleşme açısından önemli görülen AR-200803416 nolu Eşelek, AR-200803822 nolu Dereköy, 200804882 nolu Bademli ve 2008055339 nolu Dibek Tepe ruhsat sahaları MTA Genel Müdürlüğü adına alınmıştır.
  3. Gökçeada’da 300 km2 prospeksiyon ve genel jeokimya çalışması ile AR-200804882 nolu ruhsatı içine alan 3.4 km2 lik bir alanda, 1/5.000 ölçekli detay jeolojik çalışma gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada, 2 km2 lik bir alanda, 50x100m karelaj yöntemiyle detay kayaç jeokimya, Yıldız Tepe mevkiinde 1.5 km2 alanda 1/2.000 ölçekli detay jeoloji etüdü, daha sonra ise 16 adet sondaj lokasyonunda toplam 5935.50 m sondajlı arama çalışması yapılmıştır.
  4. Sahada yüzeyleyen sedimanter birimlerin adlama ve tanımlamaları önceki çalışmalara bağlı kalınarak yapılmıştır. Mağmatik (derinlik, yarı derinlik, yüzey) kayaçların litolojik tanımlamaları ve adlamaları tarafımızdan yapılmıştır. Gökçeada’da temeli, ruhsat sahasının güneybatısında dar bir alanda tektonik yükselimle yüzeyleyen Mesozoyik yaşlı Çamlıca metamorfitleri oluşturur. Çamlıca metamorfitleri üzerine açısal uyumsuzlukla Alt Eosen yaşlı Karaağaç formasyonu, Orta Eosen yaşlı Soğucak formasyonu, Orta-Üst Eosen yaşlı Ceylan formasyonu, Üst Eosen-Oligosen yaşlı Mutludere sokulumu, Gökçeada Domları ve dere yataklarında Kuvaterner yaşlı alüvyonlar yüzeylemektedir
  5. Daha önce sahada varlığı bilinmeyen alterasyon ile Cu-Mo-Au anomalisi ilk kez bu çalışmayla ortaya konmuştur.
  6. Çalışma sahasında; propilitik, arjilik, fillik ve potasik alterasyon zonları ayırtlanmıştır.
  7. Gökçeada-Bademli Yıldız Tepe mevkiindeki porfiri tip Cu-Au cevherleşmesi, ilk kez bu çalışmayla belirlenmiştir.
  8. Analiz sonuçlarına göre bütün sondajlarda maksimum 3067 ppm Cu ve 550 ppb Au’ya kadar varan Cu-Au içerikli cevherli zonlar kesilmiştir. Saha yapılan 16 adet sondajdan sadece GYS-3, GYS-4, GYS-14 ve GYS-15 nolu sondaj lokasyonlarından yapılan sondajlarda rezerv çalışmasında değerlendirilebilecek cevherli zonlar kesilememiştir.
  9. Yapılan değerlendirme sonucunda sahada;
    1288 ppm (1288 g/t) Cu tenörlü 4.087.315 ton görünür
    1286.04 ppm (1286.04 g/t) Cu tenörlü 18.347.888 ton muhtemel
    1286.40 ppm (1286.40 g/t) Cu ortalama tenörlü 22.435.203 ton (Gör+Muh) bakır

    149.16 ppb (0.149 g/t) Au tenörl 454.700 ton görünür
    148 ppb (0.148 g/t) Au tenörlü 3.951.362,50 ton muhtemel
    148.12 ppb (0.148 g/t) Au ortalama tenörlü 4.406.062,50 ton (Gör+Muh) altın
  10.  Sahada belirlenen rezervin kazanımıyla ilgili Ön Teknoloji Analiz çalışmaları devam etmektedir.
  11. Elde edilen verilere göre; sahada yapılacak sondaj çalışmalarıyla sahada tenörün belli ölçüde artabileceği ve belirlenen görünür+muhtemel rezervin ise yaklaşık iki veya üç katına kadar arta bileceği söylenebilir. Bu çalışmada elde edilen verilerin ışığında, Batı ve Kuzeybatı Anadolu’da bilinen epitermal cevherleşmeler düşey yönde porfiri tip Cu-Au cevherleşmelerine geçebileceği beklentisiyle yeniden incelenmesinde yarar vardır.

Bademli (AR-200804882) ruhsat sahasının maden jeolojisi haritası (Sarı ve diğerleri, yayınlanmamış)

 

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11624

 

9 - Dibek Tepe Porfiri Bakır-Altın Sahası (Çanakkale-Gökçeada-Zeytinlik Köy Ruhsatı) Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi ve Rezerv Raporu -Erişim No: 3182613

2008 yılında ruhsatı alınan sahanın, aynı yıl tamamının ( 16 km2) 1/25000 ölçekli maden jeoloji haritası yapılmıştır. Çalışmalar sırasında yoğun killi, piritli, silisli, silis damar-damarcıklı ve polimetal cevherleşmeler için ümitli görülen altere zonlardan 7 adet kayaç jeokimya örneği alınmıştır. 2009 yılında ruhsat sahanın 1/5000 ölçekli maden jeoloji haritası yapılarak, altere zonlardan 10 adet kayaç jeokimya örneği, 3 adet petrografi ve 1 adet XRD örneği alınmıştır.  2010 yılında yaklaşık 2 km2 büyüklüğündeki alterasyon zonundan 50x100 metre aralıklarla karelaj yöntemiyle 397 adet toprak jeokimya, 2 adet kayaç jeokimya, 26 adet XRD ve 3 adet petrografi örneği alınmıştır. Çalışmalar sonucunda alterasyon zonu içerisinde yer yer, Au-Ag-Sb-As-Pb-Zn-Cu-Au-Mo anomalileri orataya çıkartılmıştır. Aynı yıl içerisinde bu anomalileri kontrol etmek amacıyla sahada 3 lokasyonda toplam 840.30 metre sondaj yapılmıştır. Sondajlardan 474 adet karot jeokimya, 13 adet mineraloji-petrografi ve 10 adet XRD numunesi alınmıştır.  2011 yılında ise sahada sondaj çalışmalarına devam edilmiş olup, 9 lokasyonda toplam 2753.70 metre sondaj yapılmış, sondajlardan 1445 adet karot jeokimya, 19 adet mineraloji-petrografi, 5 adet XRD ve 3 adet kimyasal örnek alınmıştır.

Ruhsat sahasında görülmemesine rahmen, Gökçeada’da temeli adanın kuzeybatısında tektonik yükselimle dar bir alanda yüzeyleyen Mesozoyik yaşlı Çamlıca metamorfitleri oluşturmaktadır. Çamlıca metamorfitleri üzerinde denizaltı yelpaze çökellerinden oluşan Karaağaç formasyonu uyumsuz olarak yer alır. Çamlıca metamorfiklerini keserek Karaağaç formasyonu içerisine yerleşen riyolitik lav, tüf ve tüfitlerden oluşan Dağiçitepe Volkanit Üyesi Gökçeada’nın en yaşlı volkanik birimidir. Karaağaç formasyonu üzerinde uyumsuz olarak yer alan ve Saklıliman, Ak Tepe, Yumurta Tepe, Soğucak Tepe kuzeyi, Delik Tepe, Karaçalı Tepe arasında, Mutlu Tepe kuzeydoğusuyla Ulukaya Tepe kuzeybatısında GB-KD uzanımlı Orta Eosen yaşlı Soğucak Formasyonu sığ denizel kumtaşı ve resifal kireçtaşından oluşur. Soğucak Formasyonu üzerinde uyumlu olarak yer alan Orta-Üst Eosen yaşlı Ceylan formasyonu ve Ceylan formasyonu üzerinde de uyumlu olarak yer alan Oligosen yaşlı Mezardere formasyonu derin denizel ortamda türbid akıntılara bağlı olarak oluşmuşlardır.

Mesozoyik ve Eosen yaşlı çökel, mağmatik, metamorfik birimleri keserek, Eosen yaşlı çökel birimler içerisine kripdodom ve dom şeklinde yerleşen ve çalışma sahasının bugünkü sert topoğrafyasını oluşturan Oligosen yaşlı subvolkanitler, çalışma sahasında gözlenen ikinci mağmatik evre olup Gökçeada Domları olarak isimlendirilmiştir. Subvolkanitlerin alt zonlarında kristalleşen ve Tepeköy’ün kuzeybatısında Mutlu ve Kargalı Dere’de yüzeyleyen diyorit-monzodiyorit porfirler ise Mutludere sokulumunu oluşturmaktadır. Kuvaterner yaşlı gevşek, tutturulmamış, kum, silt, vb. çökellerden oluşan Kuvaterner yaşlı alüvyal çökeller ve yamaç molozları kendinden önce oluşmuş tüm birimler üzerinde uyumsuz olarak yer almaktadır.

Sahada, yapılan jeolojik ve sondaj çalışmaları sonucunda; Oligosen yaşlı Mutludere diyorit-monzodiyorit porfirlerinin, Eosen yaşlı denizel çökel birimleri içerisine sokulumuna bağlı olarak Dibek Tepe civarında gelişmiş porfiri tip bakır-altın cevherleşmesinin varlığı ortaya konmuştur.

Sahada dik ve eğimli olmak üzere, tamamı yüzeyden itibaren karotlu, 12 adet sondaj lokasyonunda toplam 3594.00 metre sondaj yapılmış, sondaj karotlarının tümü yarılanarak toplam 1919 adet karot jeokimyasal numune alınmış,  alınan numuneler MTA‘nın merkez laboratuvarlarında analiz ettirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ruhsat sahasında Cu için; GDS-1, 3, 5, 6, 9, 10,12; Au için ise GDS-1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12  nolu sondajlarda cevherli  seviyeler  belirlenmiştir.

Yapılan değerlendirmeler ve hesaplamalar sonucunda AR:200805339 ruhsat nolu ruhsat sahasında; Dibek Tepe mevkii civarında maden jeolojisi ve sondaj çalışmalarıyla Cu-Au cevherleşmesi belirlenmiş ve rezerv hesaplamaları yapılmıştır. Cu için; 4 191 750 ton 1512 ppm Cu tenörlü görünür, 16 578 000 ton 1546 ppm Cu tenörlü muhtemel olmak üzere toplam 20 769 750 ton 1539 ppm Cu tenörlü   (Görünür+Muhtemel ) rezerv hesaplanmıştır. Au için ise 414 200 ton 180 ppb Au tenörlü görünür, 2 031 900 ton 191 ppb Au tenörlü muhtemel olmak üzere toplam 2 446 100 ton 189 ppb Au tenörlü  (Görünür+Muhtemel) rezerv hesaplanmıştır.

Ruhsat Krokisi ve Konumu

Elde Edilen Veriler

  1. Ülkemizin önemli bir metalojenik provensini (Pb-Zn) oluşturan Biga Yarımadasının kuzeybatı kesiminin (H17, 18 paftaları, Çanakkale-Biga arası) coğrafi ve jeolojik olarak GB uzantısını oluşturan Gökçeada’nın derinlik, subvolkanik ve volkanik kayaçlarının alterasyon ve cevherleşme potansiyelleri ortaya konmuştur.
  2. 2007 yılında, yapılan prospeksiyon  çalışması sonucunda önemli görülerek, 28.08..2007 tarih ve AR-200708557 nolu Tepeköy ruhsat sahası MTA Genel Müdürlüğü adına alınmıştır. Öncelikle ruhsat sahasının da içinde bulunduğu ülkemizin en büyük adası olan Gökçeada’nın 1/25.000 ölçekli maden jeolojisi amaçlı prospeksiyon ve genel jeokimya çalışması yapılmıştır. Prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sonucunda cevherleşme açısından önemli görülen AR-200803416 nolu Eşelek, AR-200803822 nolu Dereköy, 200804882 nolu Bademli ve 2008055339 nolu Dibek Tepe ruhsat sahaları MTA Genel Müdürlüğü adına alınmıştır.
  3. Gökçeada’da 300 km2 prospeksiyon ve genel jeokimya çalışması ile çalışması AR-2008055339 nolu ruhsat içine alan 16 km2 lik bir alanda,  1/5.000 ölçekli detay jeolojik çalışma gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada, 2 km2 lik bir alanda, 50x100m karelaş yöntemiyle detay kayaç jeokimya, daha sonra ise 12 adet sondaj lokasyonunda toplam 3594 m sondajlı arama çalışması yapılmıştır.
  4. Sahada yüzeyleyen sedimanter birimlerin adlama ve tanımlamaları önceki çalışmalara bağlı kalınarak yapılmıştır. Mağmatik (Derinlik, yarı derinlik, yüzey) kayaçların litolojik tanımlamaları ve adlamaları tarafımızdan yapılmıştır. Gökçeada’da temeli, ruhsat sahasının güneybatısında dar bir alanda tektonik yükselimle yüzeyleyen Mesozoyik yaşlı Çamlıca metamorfitleri oluşturur. Çamlıca metamorfitleri üzerine açısal uyumsuzlukla Alt Eosen yaşlı Karaağaç formasyonu, Orta Eosen yaşlı Soğucak formasyonu, Orta-Üst Eosen yaşlı Ceylan formasyonu, Üst Eosen-Oligosen yaşlı Mutludere sokulumu, Gökçeada Domları ve dere yataklarında Kuvaterner yaşlı alüvyonlar yüzeylemektedir
  5. Daha önce sahada varlığı bilinmeyen alterasyon ile Au-Ag-Sb-As-Cu-Pb-Zn-Mo anomalisi ilk kez bu çalışmayla ortaya konmuştur.
  6. Çalışma sahasında; propilitik, arjilik, fillik ve potasik alterasyon zonları ayırtlanmıştır.
  7. Gökçeada-Zeytinlik Köy Dibek Tepe mevkiindeki porfiri tip Cu-Au cevherleşmesi, ilk kez bu çalışmayla belirlenmiştir.
  8. Analiz sonuçlarına göre bütün sondajlarda maksimum 9840 ppm Cu ve 800 ppb Au kadar varan Cu-Au içerikli cevherli zonlar kesilmiştir. Saha yapılan 12 adet sondajdan sadece GDS-7, GDS-8, GDS-11 ve GDS-12 nolu sondaj lokasyonlarından yapılan sondajlarda rezerv çalışmasında değerlendirile bilecek cevherli zonlar kesilememiştir.
  9. Yapılan değerlendirme sonucunda sahada; 1512.23 ppm (1512.23 g/t) Cu tenörlü 4.191.750 ton görünür
    1545.83 ppm (1545.83 g/t) Cu tenörlü 16.578.000 ton muhtemel
    1539.05 ppm (1539.05 g/t) Cu ortalama tenörlü 20.769.700 ton (Gör+Muh) bakır

    180.25 ppb (0.180 g/t) Au tenörl 414.200 ton görünür
    190.97 ppb (0.191 g/t)  Au tenörl 2.031.900 ton muhtemel
    189.15 ppb (0.189 g/t) Au ortalama tenörlü 2.446.100 ton (Gör+Muh) altın
  10. Sahada belirlenen rezervin kazanımıyla ilgili Ön Teknoloji Analiz çalışmaları devam etmektedir.
  11. Elde edilen verilere göre; sahada yapılacak sondaj çalışmalarıyla sahada tenörün belli ölçüde arta bileceği ve belirlenen görünür+muhtemel rezervin ise yaklaşık iki veya üç katına kadar arta bileceği söylenebilir. Bu çalışmada elde edilen verilerin ışığında, Batı ve Kuzeybatı Anadolu’da bilinen epitermel cevherleşmeler düşey yönde porfiri tip Cu-Au cevherleşmelerine geçebileceği beklentisiyle yeniden incelenmesinde yarar vardır.

Ruhsat Krokisi ve Konumu

 


Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11623

 

10 -Arıkdamı (Malatya-Kuluncak) IV.Grup Ruhsat Sahasına Ait Demir Cevherleşmesi Buluculuk Raporu- Erişim No: 1062208

Ruhsat sahası, Malatya ili Kuluncak ilçesinin 15 km batısında bulunan Sofular beldesinin 1 km kuzeyinde, Toros Kuşağının doğu ucunda yer almaktadır. Çalışma alanında; Toros platformu üzerine tektonik olarak yerlesmiş olan Maestrihtiyen öncesi yaşlı ofiyolitik kayaçlar temeli oluşturmaktadır. Üst Kretase yaşlı magmatik kayaçlar ile Miyosen yaşlı volkanitler sahada gözlenen magmatik aktiviteyi karakterize ederler. Bunların üzerine ise posttektonik havza çökelleri uyumsuz bir biçimde gelmektedir Cevherleşmeler, ruhsat sahasında KB-GD doğrultulu tektonik hatlarla uyumluluk göstermektedir. Ruhsat sahası ve çevresinde belirlenen cevherleşme; Üst Kretase yaşlı trakit- trakiandezit (Latit?) türü kayaçların, Üst Kretase-Paleosen yaşlı alkali mağmatizmaya bağlı hidrotermal süreçlerin etkisi sonucunda metasomatizmaya uğradığı seviyelerde, yer yer masif çoğunlukla da dissemine şekilde kütle geometrisine sahip FeO cevherleşmesidir. Cevherleşme, ruhsat sahasında genel olarak metasomatik zon (sodi-potasik alterasyon) içerisinde yoğun olarak da manyetit saçınımları, yer yer de manyetit damarları ve damarcıkları şeklinde gözlenmektedir. Fe cevherleşmesi manyetit≥hematit şeklinde cevher mineral parajenezi sunmaktadır.

Analiz sonuçları buradaki cevherleşmenin Fe açısından önemli olabileceğini göstermiş ve ruhsat sahasında jeofizik (manyaetik ve gravite) çalışmaları ile birlikte 16 adet sondaj gerçekleştirilerek sahadaki Fe cevherleşmesi görünür hale getirilmiştir.

AR:200901819  nolu ruhsat sahasında ;
% 13,90  Fe tenörlü 240.152.535 ton Görünür Rezerv
% 14,05  Fe tenörlü 286.063.400 ton Muhtemel Rezerv
% 13,98  Fe tenörlü 526.215.935 ton Görünür + Muhtemel Rezerv tespit edilmiştir.

Ruhsat sahası; Toroslar kuşağının doğusunda yer almakta olup, bölge Fe cevherleşmeleri açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Arama çalışmalarına hedef oluşturan demir provensleri kendi içerisinde arama öncelikleri açısından önem sırasına göre dizildiğinde, Sivas-Erzincan-Malatya bölgesi ilk sırada yer almaktadır. Malatya-Hasançelebi ve Karakuz demir yatakların bulunduğu bölge içerisinde yer alan ruhsat sahasındaki çalışmalar birbirinin mücaviri olan AR:201100423 No’lu ruhsat sahasında gerçekleştirilmiştir. MTA tarafından Malatya-Elazığ-Sivas Polimetal Maden Aramaları projesi kapsamında yapılan prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sırasında bölgede birçok anomali tespit edilerek, 2009 yılında MTA adına ruhsatlandırılmıştır. 2010 yılında başlatılan detay maden jeolojisi ve sondajlı arama çalışmaları 2013 yılında tamamlanarak sahadaki cevher potansiyeli ortaya konmuştur.

Çalışma alanı yer bulduru haritası

Elde Edilen Veriler

  1. Ruhsat sahası ve çevresinde belirlenen cevherleşme, Üst Kretase yaşlı trakit-trakiandezitik kayaçların, Üst Kretase-Paleosen yaşlı alkali mağmatizmaya bağlı hidrotermal süreçlerin etkisi sonucunda metasomatizmaya uğradığı seviyelerde yer yer masif çoğunlukla da dissemine şeklinde kütle geometrisine sahip demiroksit (FeO) cevherleşmesidir.
  2. Ruhsat sahasında, breşik görünümlü, silisifiye, hematitli-limonitli ve yer yer mangan sıvamalı olarak gözlenen altere volkanik kayaçlar, cevherleşme açısından potansiyel alanlardır.
  3. Sahadaki cevherleşmeyi belirleyebilmek için 2011 yılında MS-6, MS-9, MS-10, MS-11, MS-12, MS-13 no’lu sondajlar, 2012 yılında, MS-15, MS-17, MS-20, MS-24, MS-27, MS-28, MS-29 no' lu sondajlar ve 2013 yılında ise MS-30,  MS-33, MS-34, no’lu sondajlar olmak üzere toplam 11,120 m. sondaj yapılmıştır.
  4. Sahada yapılan sondajlardan MS-6, MS-9, MS-10, MS-11, MS-13, MS-14, MS-15, MS-17, MS-20, MS-24, MS-27, MS-28, MS-29, MS-33 no’lu sondajlarda minimum 78 m. ve maksimum 570 m. kalınlığında, % 13,90 ağırlıklı ortalama tenöre sahip cevherli zon tespit edilmiştir (Tablo-4).
  5. MS-6 no’lu sondajdaki majör cevher Fe2O3 (Hematit)' tür. MS-9, MS-10, MS-11, MS-13, MS-15, MS-17, MS-20, MS-24, MS-27, MS-28, MS-29 ve MS-33 no’lu sondajlarda ise majör cevher Fe3O4 (Manyetit)' tür.
  6. MS-6, MS-9, MS-10, MS-11, MS-13, MS-14, MS-15, MS-17, MS-20, MS-24, MS-27, MS-28, MS-29, MS-33 no’lu sondajlar üzerinde yapılan hesaplamalar neticesinde AR: 200901819 no’lu ruhsat sahasında % 13,90 Fe ağırlıklı ortalama tenöre sahip, 240.152.535 ton görünür rezerv tespit edilmiştir.
  7. MS-6, MS-9, MS-10, MS-11, MS-13, MS-14, MS-15, MS-17, MS-20, MS-24, MS-27, MS-28, MS-29, MS-33 no’lu sondaj üzerinde yapılan hesaplamalar neticesinde AR: 200901819 no’lu ruhsat sahasında % 14,04 Fe ağırlıklı ortalama tenöre sahip, 286.063.400 ton muhtemel rezerv tespit edilmiştir.
  8. AR:200901819 no' lu ruhsat sahasına mücavir AR:2011000423 no'lu ruhsat sahasında da cevherleşmenin devam ettiği 2011-2012-2013 yıllarında yapılan sondajlarla tespit edilmiştir. Mücavir bu iki ruhsat sahasının ihale aşamasında birlikte değerlendirilmesi, ülke ekonomisi adına daha fazla yarar sağlayacaktır.

AR: 200901819 No’lu Malatya-Kuluncak Sofular ruhsat sahası ve buluculuk alanlarını gösteren Kroki

Çalışma alanı yer bulduru haritası

 


 Çalışma alanının 1/500 000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası (MTA, 2000)

 

11 - Hanönü (Kastamonu) Bakır Sahası Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi Raporu - Erişim No: 3117411

Çalışma alanı, Kastamonu ili’nin Devrekani-Taşköprü-Hanönü ilçelerini kapsayan ve yaklaşık yerleşimleri kuzeybatı doğrultulu olan allokton kaya kütlelerini içerir. Bu kayaçların kesin yaş konakları bilinmemesine karşın, Triyas-Jura yaş aralığında, Okyanusal kabuk bileşenleri, ensimatik ada yayı ve okyanusal sedimanlardan oluştukları kabul edilmektedir (Çangaldağ Kompleksi). Bu birimler birbirleri ile tektonik ilişkili olup, aynı birimler bile kendi aralarında onlarca ekay sistemi etkisi ile kaotik bir yapı kazanmıştır. Proje kapsamında, bölgedeki Triyas-Jura yaşlı Akgöl Formasyonu ile ilişkili VMS tipi (Volkanojenik Masif Sülfit) cevherleşmeler ve Çangaldağ ensimatik ada yayının asidik kayaçları ile ilişkili gömülü-örtülü maden yataklarının bulunması amaçlanmıştır. Bölgede MTA tarafından yapılan prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmalarının yanı sıra 2013 yılında öncelikle söz konusu ruhsat sahasınıda içine alan yaklaşık 25 km2 genişlikteki bir alanın 1/10.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası ile istikşaf amaçlı kırıntılı sondajlar yapılmıştır. Yapılan istikşaf sondajlarında elde edilen olumlu verilerin değerlendirilmesi ile 2 km2 lik bir alanda topografik harita alımı ve detay maden jeolojisi ile 48 lokasyonda toplam 15502,40 metre karotlu sondaj yapılmıştır Hanönü Bakır Sahası cevherleşmeleri, yeşilşist fasiyesi koşullarında metamorfizma geçirmiş sedimanlar içinde bulunur. Cevherlerde görülen alterasyon ve doku-yapı ilişkisi, cevher oluşumundan günümüze kadar cereyan eden süreçler bütünü ile ilişkilidir. Cevher ve yan kayaçlarda görülen en yaygın alterasyon mineralleri klorit, epidot, kuvars, manyetit, hematit ve jipstir. Hanönü Bakır Sahasında cevherleşme masif piritten oluşur. Daha az oranda kalkopirit ve sfalerit mineralleri bulunur. Kalkopiritler, pirit minerali boşluklarında sfalerit ile kenetli olarak ya da tek başlarına öz şekilsiz mineraller halinde izlenir. Sfalerit mineralleri genellikle çatlaklarda gözlenir ve öz şekilsizdir. Hanönü bakır cevherleşmesinin, yan kayaç özellikleri, cevherleşme ve yan kayaç ilişkisi, cevher özellikleri gibi parametreler değerlendirildiğinde, sedimanlar içine yerleşmiş masif sülfit cevherleşmesi olduğu ve literatürde Beşhi-Tipi Masif Sülfit Cevherleşmeleri ile deneştirilebileceği görülmektedir. AR 201300022 nolu bakır sahasında; iki farklı sektör olarak rezerv hesaplanmış olup, saha için toplam 8525,99 ppm (%0,85) bakır tenörlü 877.221 ton GÖRÜNÜR, 7223,64 ppm (% 0,72) bakır tenörlü 3.634.270 ton MUHTEMEL olmak üzere toplam 7473,05 ppm (% 0,74) bakır tenörlü 4.511.491 (GÖRÜNÜR+MUHTEMEL) rezerv hesaplanmıştır.

Çalışma alanı yer bulduru haritası

Elde Edilen Veriler

  1. Yapısal olarak Orta Pontitlerin Sakarya Zonunda yeralan cevherleşme alanında, birçok formasyon tektonik olarak bir arada bulunmaktadır. Bölgede, Çangaldağ Kompleksi olarak bilinen ve volkanik - subvolkanik kaya toplulukları yanı sıra, çökel birimleri de içeren bu kompleksin içinde yer alan bakır (Cu), çökel birimler ile ilişkilidir (Akgöl Formasyonu). Masif sülfidler sinjenetik bir karaktere sahip olup, cevher oluşumu sonrasında metamorfizmaya maruz kalmıştır. Bu metamorfizma yan kayaçlarda yeşil şist fasiyesi (kuvars + albit + epidot + klorit) koşullarında belirginleşir.
  2. Hanönü bakır cevherleşmesi farklı dokusal özellikler sergiler. Bu dokular masif, bantlı, saçınımlı olmak üzere üç ana gruba ayrılırken alt dokular, massif-breşik, kataklastik, saçınımlı-nodüllü, saçınımlı-bantlı, kılcal damarcıklı, boşluk dolgulu ve ornatımlı olarak sıralanabilir.
  3. Cevher minerali olarak sahada; pirit, kalkopirit, sfalerit, bornit izlenmektedir. Kalkopiritler, pirit minerali boşluğunda sfalerit ile kenetli olarak görülür. Sfaleritler çatlaklarda öz şekilsiz mineraller halindedir. Daha az oranda pirotin minerali, kalkopirit ile ilişkili olarak izlenir. Örneklerde pirit baskınken, kalkopirit ve sfalerite daha az rastlanılmıştır.
  4. Stratigrafik ilişkiler ve jeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde Erken-Geç Jura aralığınında aktif olarak varolduğu kabul edilen Çangaldağ ensimatik ada yayı ile eş yaşlı bir cevherleşmenin varlığından bahsedebiliriz.
  5. Cevherleşme alanı içerisinde cevher ve yan kayaçlarda görülen en yaygın alterasyon mineralleri klorit, epidot, kuvars, manyetit, hematit ve jipstir. Bunların yanısıra az oranda kalkopirit cevher mineralinde bornite dönüşüm izlenir. Yüzey koşullarında okside olmuş cevherli kesimlerin en yaygın alterasyon ürünleri azurit ve malahittir.
  6. Hanönü bakır cevherleşmesinin, yankayaç özellikleri, cevherleşme ve yan kayaç ilişkisi, cevher özellikleri gibi parametreler değerlendirildiğinde, sedimanlar içine yerleşmiş masif sülfit cevherleşmesi olduğu ve literatürde Beşhi-Tipi Masif Sülfit Cevherleşmeleri ile deneştirilebileceği görülmektedir.
  7. Hanönü Bakır Yatağının içinde bulunduğu (Akgöl Formasyonu) kaya kütlesi, ülkemizde şimdiye kadar masif bakır cevheri beklenen bir zon olarak değerlendirilmemiştir. Hanönü Bakır Yatağı’nın keşfi, ülkemizde geniş alanlar kaplayan bu tip yan kayaların da bakır açısından incelene bileceğini ortaya koymakta ve bu durumun önemli birçok bakır yatağının keşfini sağlayacağı düşünülmektedir.
  8. AR 201300022 nolu bakır sahasında; iki farklı sektör olarak rezerv hesaplanmış olup, saha için toplam 8525,99 ppm (%0,85) bakır tenörlü 877.221 ton GÖRÜNÜR, 7223,64 ppm (% 0,72) bakır tenörlü 3.634.270 ton MUHTEMEL olmak üzere toplam 7473,05 ppm (% 0,74) bakır tenörlü 4.511.491 (GÖRÜNÜR+MUHTEMEL) rezerv hesaplanmıştır.

 

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11768

 

12 - Malatya-Kuluncak- Sofular Demir Sahası Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi Raporu - Erişim No: 3090570

Ruhsat sahası, Malatya ili Kuluncak ilçesinin 15 km batısında bulunan Sofular beldesinin 1 km kuzeyinde, Toros Kuşağının doğu ucunda yer almaktadır. Çalışma alanında; Toros platformu üzerine tektonik olarak yerlesmiş olan Maestrihtiyen öncesi yaşlı ofiyolitik kayaçlar temeli oluşturmaktadır. Üst Kretase yaşlı magmatik kayaçlar ile Miyosen yaşlı volkanitler sahada gözlenen magmatik aktiviteyi karakterize ederler. Bunların üzerine ise posttektonik havza çökelleri uyumsuz bir biçimde gelmektedir Cevherleşmeler, ruhsat sahasında KB-GD doğrultulu tektonik hatlarla uyumluluk göstermektedir. Ruhsat sahası ve çevresinde belirlenen cevherleşme; Üst Kretase yaşlı trakit-trakiandezit (Latit?) türü kayaçların, Üst Kretase-Paleosen yaşlı alkali mağmatizmaya bağlı hidrotermal süreçlerin etkisi sonucunda metasomatizmaya uğradığı seviyelerde, yer yer masif, çoğunlukla da dissemine şekilde kütle geometrisine sahip FeO cevherleşmesidir. Cevherleşme, ruhsat sahasında genel olarak metasomatik zon (sodi-potasik alterasyon) içerisinde yoğun olarak da manyetit saçınımları, yer yer de manyetit damarları ve damarcıkları şeklinde gözlenmektedir. Fe cevherleşmesi manyetit≥hematit şeklinde cevher mineral parajenezi sunmaktadır. Analiz sonuçları buradaki cevherleşmenin Fe açısından önemli olabileceğini göstermiş ve ruhsat sahasında jeofizik (manyetik ve gravite) çalışmaları ile birlikte 13 adet sondaj gerçekleştirilerek sahadaki Fe cevherleşmesi görünür hale getirilmiştir. AR:201100423 nolu ruhsat sahasında; % 14,55 Fe tenörlü 186.668.265 ton Görünür Rezerv % 14,37 Fe tenörlü 609.060.340 ton Muhtemel Rezerv % 14,41 Fe tenörlü 795.728.605 ton Görünür + Muhtemel Rezerv tespit edilmiştir.

Ruhsat sahası; Toroslar kuşağının doğusunda yer almakta olup, bölge Fe cevherleşmeleri açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Arama çalışmalarına hedef oluşturan demir provensleri kendi içerisinde arama öncelikleri açısından önem sırasına göre dizildiğinde, Sivas-Erzincan-Malatya bölgesi ilk sırada yer almaktadır. Malatya-Hasançelebi ve Karakuz demir yataklarının bulunduğu bölge içerisinde yer alan ruhsat sahasındaki çalışmalar, birbirinin mücaviri olan AR:200901819 ve AR:201100423 No’lu ruhsat sahalarında gerçekleştirilmiştir. MTA tarafından Malatya-Elazığ-Sivas Polimetal Maden Aramaları projesi kapsamında yapılan prospeksiyon ve genel jeokimya çalışmaları sırasında bölgede birçok anomali tespit edilerek, 2011 yılında MTA adına ruhsatlandırılmıştır. 2011 yılında başlatılan detay maden jeolojisi ve sondajlı arama çalışmaları 2013 yılında tamamlanarak sahadaki cevher potansiyeli ortaya konmuştur.

Çalışma alanı yer bulduru haritası

Elde Edilen Veriler

  1. Ruhsat sahası ve çevresinde belirlenen cevherleşme, Üst Kretase yaşlı trakit-trakiandezitik kayaçların, Üst Kretase-Paleosen yaşlı alkali mağmatizmaya bağlı hidrotermal süreçlerin etkisi sonucunda metasomatizmaya uğradığı seviyelerde yer yer masif, çoğunlukla da dissemine şeklinde kütle geometrisine sahip demiroksit (FeO) cevherleşmesidir.
  2. Ruhsat sahasında, breşik görünümlü, silisifiye, hematitli-limonitli ve yer yer mangan sıvamalı olarak gözlenen altere volkanik kayaçlar, cevherleşme açısından potansiyel alanlardır.
  3. Sahadaki cevherleşmeyi belirleyebilmek için 2011 yılında MS-7, MS-8 no’lu sondajlar, 2012 yılında MS-14, MS-16, MS-18, MS-19, MS-26 no' lu sondajlar ve 2013 yılında ise MS-25, MS-31, MS-32, MS-35, MS-36, MD-1 no’lu sondajlar olmak üzere toplam 9023,8 m sondaj yapılmıştır.
  4. MS-6, MS-7, MS-8, MS-9, MS-14, MS-15, MS-16, MS-18, MS-19, MS-20, MS-24, MS-25, MS-29, MS-32 no’lu sondajlar üzerinde yapılan hesaplamalar neticesinde AR: 201100423 no’lu ruhsat sahasında % 14,55 Fe ağırlıklı ortalama tenöre sahip, 186.668.265 ton görünür rezerv tespit edilmiştir.
  5. MS-6, MS-7, MS-8, MS-9, MS-14, MS-15, MS-16, MS-18, MS-19, MS-20, MS-24, MS-25, MS-29, MS-32 no’lu sondaj üzerinde yapılan hesaplamalar neticesinde AR: 201100423 no’lu ruhsat sahasında % 14,37 Fe ağırlıklı ortalama tenöre sahip, 609.060.340 ton muhtemel rezerv tespit edilmiştir.
  6. AR:2011000423 no' lu ruhsat sahasına mücavir AR:200901819 no'lu ruhsat sahasında da cevherleşmenin devam ettiği 2011-2012-2013 yıllarında yapılan sondajlarla tespit edilmiştir. Mücavir bu iki ruhsat sahasının ihale aşamasında birlikte değerlendirilmesi, ülke ekonomisi adına daha fazla yarar sağlayacaktır.

 

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Derleme No: 11727-11728

 

13 - Kahramanmaraş - Afşin - Hüyüklü( Kayışındere Porfiri Bakır-Molibden Sahası Buluculuk Talebine Esas Maden Jeolojisi ve Rezerv Raporu - Erişim No: 1094184

2010 yılında prospeksiyon çalışmaları ile tespit edilen saha,2011 yılında MTA adına ruhsatlandırılmıştır.ER: 1094184 no’lu Hüyüklü(Kayışındere) ruhsat sahası; Kahramanmaraş ili Afşin ilçesi Hüyüklü köyü yakın güneyindedir.Proje çalışma alanı, Toros orojenik kuşağı içinde Doğu Torosların batı kesiminde yer alır.Bu kuşak, kendi içinde ekaylı yapılar sunan tektonik ilişkili farklı yaş, ortam ve kayaçlarla temsil edilen allokton ve otokton konumlu kaya birimlerinden oluşur. Bölgesel anlamda yapısal olarak en altta;Kömürhan (Göksun)ofiyolitik kayaçları yer almaktadır. Ofiyolitik kayaçlartam bir okyanusal kabuk istifi sunmaktadırlar. En alttan en üste doğru sırası ile; serpantinize olmuş tektonitler, ultramafik ve mafik kümülatlar, izotrop gabro, levha dayk karmaşığı ve bazalttan riyolite değişen geniş bir volkanik örtüden oluşmaktadır. Bunların üzerinde ise; Malatya metamorfitleri gözlenmektedir. Baskil (Esence) granitoyidleri ise; tektonik üniteleri keser konumdadır. Tersiyer yaşlı akarsu ve göl çökelleri ise tüm bu tektonik üniteleri açısaldiskordansla örtmektedir.Ruhsat sahasında gözlenen cevherleşme; Kömürhan (Göksun) ofiyoliti ile ilişkili yarı duraylı okyanusal yay magmatizmasına ait subvolkanik kayaçlar ile bunların volkanik karşılıklarının bir kısmının mineralizasyonu sonucunda oluşmuştur. Arazi çalışmaları ve sondajlardan elde edilen bilgilere göre sahada; potasik, fillik ve propilitik olmak üzere üç alteresyon zonu tespit edilmiştir.Cevher mineralleri; stokwork silis-pirit-kalkopirit, sfalerit, galenit damarları ile bunları kesen karbonat damarlarında pirit, kalkopirit, sfalerit ve galenit, fahlerz,çatlak ve kırıklarda sıvama şeklinde ve kayaçta ise saçınımlar halinde gözlenmektedir. Yapılan çalışmalarda ana cevher minerali olarak pirit, kalkopirit, sfalerit, galenit,  molibdenit, tali cevher minerali olarak arsenopirit, bornit, pirotin, manyetit, rutil ve bizmut,aikinitgözlenmektedir. Ayrıca ikincil olarak markazit, kalkozin, kovellin ve hematit oluşumları da tespit edilmiştir. İnceleme alanından alınan pirit ve kalkopirit örnekleriden yapılan izotop çalışmalarından S32/S34 oranları 6,33-8,84 arasında değişmektedir. Bu oranlar porfiri tipte cevherleşmelerde, çözeltilerin kaynağının büyük oranda mağmatik kökenli olduğunu göstermektedir. Porfiri tipte Cu-Mo cevherleşmesinin varlığı ilk defa bu çalışmalarla ortaya konmuştur. Neredeyse tamamı Tersiyer çökellerle örtülü olan sahada, yüzeydeki boyutu belirlenen porfiri Cu-Mo cevherleşmesinin derinlik boyutunun tespit edilebilmesi için 2012-2014 yılları içinde 51 lokasyonda toplam 30838,2 m.sondajlı arama çalışmaları yapılmıştır. ER: 1094184 numaralı ruhsat sahasında, sondajlardan elde edilen karotların jeokimyasal analizlerinin sonucunda; Cu≥1.000 ppm için, 1877 ppm Cu tenörlü (≈% 0,2) 810.101.821 ton Cu (Görünür+Muhtemel) rezervi hesaplanmıştır. Mo≥40 ppm için 103 ppmMo tenörlü  (≈% 0,01),266.236.112 ton Mo(Görünür+Muhtemel)  rezervi, Pb+Zn≥5.000 ppm için 3407 ppm Pb tenörlü (≈% 0,3 ), 2316 ppm Zn tenörlü (≈% 0,23 ) 86.903.865 ton  (Pb+ Zn ) (Görünür+Muhtemel) rezervi hesaplanmıştır.

İnceleme alanının yer bulduru haritası

Elde Edilen Veriler

  1. MTA Genel Müdürlüğü adına ruhsatlı ER: 1094184 numaralı sahada ilk aşamada cevherleşmeler açısından hedef alanları saptamak üzere 682,97 hektarlık bir alanda 1/10.000 ölçekli yarı detay maden jeolojisi harita alımı ve yüzey örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Yüzey örnekleme çalışmaları sonucunda yapılan analizlerden önemli Cu-Pb-Zn değerleri elde edilmiştir. Ruhsat sahası içerisinde, cevherleşme açısından hedef alan olarak tespit edilen yaklaşık 300 hektarlık bir alanda jeolojik etüt ve sondaj çalışmalarında kullanılmak üzere 1/ 2.000 ölçekli topoğrafik harita alımı yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda sahada 51 lokasyonda toplam 30838,2 m. sondaj yapılmıştır. Ayrıca sahada örtülü alanlarda olası cevherleşmelere yönelik jeofizik IP (23 km), Gravite ve Manyetik (2480 nokta) yöntemlerine göre çalışmalar yapılmıştır.
  2. Proje çalışma alanı, bölgesel olarak Toros orojenik kuşağı içinde Doğu Torosların batı kesiminde yer alır.Bu kuşak, kendi içinde ekaylı yapılar sunan tektonik ilişkili farklı yaş, ortam ve kayaçlarla temsil edilen allokton ve otokton konumlu kaya birimlerinden oluşur. Bölgesel anlamda yapısal olarak en altta; Kömürhan (Göksun) ofiyolitik kayaçları yer almaktadır. Ofiyolitik kayaçlar tam bir okyanusal kabuk istifi sunmaktadırlar. En alttan en üste doğru sırası ile; serpantinize olmuş tektonitler, ultramafik ve mafik kümülatlar, izotrop gabro, levha dayk karmaşığı ve bazalttan riyolite değişen geniş bir volkanik örtüden oluşmaktadır. Bunların üzerinde ise; Malatya metamorfitleri gözlenmektedir. Baskil (Esence) granitoyidleri ise; tektonik üniteleri keser konumdadır. Tersiyer yaşlı akarsu ve göl çökelleri ise tüm bu tektonik üniteleri açısal diskordansla örtmektedir.
  3. Okyanus içi dalma-batma zonu üzerinde oluşan (SSZ-tipi)  Kömürhan ofiyoliti; en alttan en üste doğru sırası ile serpantinize olmuş tektonitler, ultramafik ve mafik kümülatlar, izotrop gabro, levha dayk karmaşığı ve bazalttan riyolite değişen geniş bir volkanik örtüden oluşmaktadır. Hüyüklü Porfiri Cu-Mo yatağı ise; bazikten asidiğe doğru geçiş gösteren ve bazalt, bazaltik andezit, andezit, dasit ve riyolitlerle temsil edilen yarı duraylı yay volkaniklerinin bir kısmının mineralizasyonu sonucunda oluşmuştur.
  4. Porfiri tipte Cu-Mo cevherleşmesinin varlığı ilk defa bu çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu sonuçlara göre; literatürde Yüksekova Karmaşığı olarak tanımlanan alanlarda potansiyel cevherleşmelerin olabileceği öngörülmektedir.
  5. Sahada iki türlü cevherleşme yer almaktadır. Bunlardan birincisi; porfiri sistemlerde genellikle ana cevherleşmeden uzakta kırık hatlarına bağlı olarak gelişen damar tipi cevherleşme; ikincisi ise porfiri tip cevherleşmedir.
  6. Cevher mineralleri; stokwork silis-pirit-kalkopirit, sfalerit, galenit damarları ile bunları kesen karbonat damarlarında pirit, kalkopirit, sfalerit ve galenit, fahlerz, çatlak ve kırıklarda sıvama şeklinde ve kayaçta ise saçınımlar halinde gözlenmektedir. Yapılan çalışmalarda ana cevher minerali olarak pirit, kalkopirit, sfalerit, galenit,  molibdenit, tali cevher minerali olarak arsenopirit, bornit, pirotin, manyetit, rutil ve bizmut, aikinit gözlenmektedir. Ayrıca ikincil olarak markazit, kalkozin, kovellin ve hematit oluşumları da tespit edilmiştir.
  7. İnceleme alanından alınan pirit ve kalkopirit örneklerinden yapılan izotop çalışmalarından S32/S34 oranları 6,33-8,84 arasında değişmektedir. Bu oranlar porfiri tipte cevherleşmelerde (0-10), çözeltilerin kaynağının büyük oranda mağmatik kökenli olduğunu göstermektedir.
  8. Stratigrafik ilişkiler, jeolojik veriler ve yapılan radyometrik yaş tayinlerine göre cevherleşme, Erken Koniasiyen-Geç Santoniyen aralığında okyanusal yay ortamında meydana gelmiş olmalıdır.
  9. Fizibilite Dairesi tarafından yapılan rezerv hesaplamaları çalışmalarında ER: 1094184 ruhsat numaralı sahada;

    ***Cu ≥ 1.000 ppm için
    GÖRÜNÜR REZERV: 686.937.811 ton
    ORTALAMA TENÖR: 1882 ppm Cu
    MUHTEMEL REZERV: 123.640.010 ton
    ORTALAMA TENÖR: 1849 ppm Cu
    GÖRÜNÜR+MUHTEMEL: 1877 ppm Cu tenörlü (≈% 0,2),
    810.101.821 ton Cu rezervi hesaplanmıştır.

    ***Mo ≥ 40  ppm için
    GÖRÜNÜR REZERV: 260.785. 360 ton
    ORTALAMA TENÖR: 104 ppm Mo
    MUHTEMEL REZERV: 5.450.752 ton
    ORTALAMA TENÖR:54 ppm Mo
    GÖRÜNÜR+MUHTEMEL: 103 ppm Mo tenörlü  (≈% 0,01),
    266.236.112 ton Mo rezervi hesaplanmıştır.

    ***Pb+ Zn ≥  5.000 ppm için
    GÖRÜNÜR REZERV:43.365.045 ton
    ORTALAMA TENÖR: 3459 ppm Pb, 2336 ppm Zn
    MUHTEMEL REZERV: 43.538.820,5 ton
    ORTALAMA TENÖR:3355 ppm Pb,229 ppm Zn
    GÖRÜNÜR+MUHTEMEL:   3407 ppm Pb tenörlü (≈% 0,3 ),
    2316 ppm Zn tenörlü (≈% 0,23 )  
    86.903.865 Ton  (Pb+ Zn ) rezervi hesaplanmıştır.

İnceleme alanı ve çevresinde yer alan birimlerin tektono-stratigrafik haritası (Bedi ve diğ., 2009)

Çalışma alanın genelleştirilmiş kolon kesiti (ölçeksiz)

Ruhsat sahasının 1/10000 ölçekli yarı detay maden jeoloji haritası

14- SİVAS – DİVRİĞİ – KARAAĞAÇLI KÖYÜ YÖRESİNDEKİ AR:201100382 NO’LU IV. GRUP RUHSAT SAHASINA AİT DEMİR MADENİ BULUCULUK TALEBİNE ESAS MADEN JEOLOJİSİ VE REZERV RAPORU – ERİŞİM NO: 2064238

Ruhsat sahası, Sivas ili, Divriği ilçesinin yaklaşık 45 km batısında yer almaktadır. Divriği-Sivas karayolu üzerinde, Höbek Köyü sapağından ulaşılan ruhsat sahası, Divriği J39-b1, J39-b3, J39-b4 ve J39-c2 paftalarını kapsamaktadır. Ruhsat sınırları içerisine, kuzeybatı sınırına yakın Güneş Köyü, kuzeydoğu sınırına yakın Hıdırlık Mahallesi, doğu sınırında ise Tekke Mahallesi kısmen girmekte, güneybatı ucuna yakın ise Karaağaçlı Köyü yer almaktadır.

Ruhsat sahası, Doğu Anadolu Kenar Kıvrımları Kuşağı ile Doğu Toros Orojenik Kuşağı içerisinde bulunmaktadır. Ruhsat alanının da içerisinde yer aldığı bu kuşaklar baz ve kıymetli metaller açısından oldukça önemli bir potansiyele sahip olmakla birlikte, Divriği yöresi, Türkiye’de demir cevheri üretimi yapılan havzalar içerisinde en önemlisi olan Sivas-Erzincan-Malatya Demir Havzası içerisinde yer almaktadır.

Karaağaçlı demir cevherleşmesi, bölgede geniş alanlar kaplayan Üst Kretase yaşlı Güneş Ofiyoliti’ne ait serpantinleşmiş ultramafik kayaçların, Üst Kretase – Paleosen yaşlı alkali-kalkalkali karakterli Dumluca Plütonu ve türevi olan subvolkanik sokulumlar tarafından kesilmesi sonucunda, bunlardan türeyen hidrotermal akışkanların etkileşimiyle oluşmuş, hidrotermal – kontakt metasomatik tip bir demir cevherleşmesidir.

evherleşmeyi meydana getiren süreçler doğrudan magmatik sokulumların termal rejimleri ve kimyasal etkileşim potansiyelleri ile ilişkilidir. Bu etkileşimler sonucunda, ultramafik kayaçlarda ferromagnezyen silikat mineralleri bünyesinde bulunan demirin, çözündükten sonra kırık hatları tarafından kontrol edilen ortamlarda demiroksit mineralleri şeklinde yeniden çökeldiği düşünülmektedir. Cevherleşme, gerek mineralizasyon tipi gerekse tektonik dilimlenmeler sebebiyle oldukça düzensiz bir geometriye sahiptir. Sondaj karotlarında masif manyetit seviyelerinde yer yer gözlenen breşik-mikrobreşik yapılar, cevherleşme sonrası lokal tektonik etkilere işaret eder.

Cevherleşmenin ana minerali manyetit olup, saçınımlar, ince damarcıklar ve masif mercekler şeklinde gelişmiştir. Manyetit mineralizasyonu hangi tipte olursa olsun, hemen her zaman peridotitik serpantinitler içerisinde gelişmiş klorit-tremolit-aktinolit fels zonu içerisinde gözlenir. Bu mineral parajenezine yer yer filogopit de eşlik etmektedir. Manyetit mineralizasyonuna seyrek olarak pirit, pirotin, markazit, kalkopirit mineralleri, nadiren de pentlandit, millerit gibi sülfür mineralleri eşlik etmektedir. Sülfür minerallerinin manyetit minerali çatlakları içerisine enjekte olmuş veya onları kesen ince damarcıklar şeklinde gözleniyor olması, manyetit mineralizasyonunun son safhasında sülfür mineralizasyonunun gerçekleştiğine işaret eder. Bazı sondajlarda sülfürlü zonlardan alınan numunelerden 1010-10000 ppm arasında değişen Cu değerleri, 1229-6918 ppm arasında değişen Ni değerleri ve 40-655 ppb arasında değişen Au değerleri elde edilmiştir. Ancak bu değerler çok seyrektir ve bir zon oluşturmazlar.

Karaağaçlı demir cevherleşmesinde, %31,70 Fe tenörlü 15.891.923,06 ton görünür, %32,06 Fe tenörlü 3.200.409,38 ton Muhtemel, %31,80 Fe tenörlü 19.092.332,44 ton görünür + muhtemel Rezerv hesaplanmıştır.

Divriği Konsantre Tesisine giriş tenörü %35 Fe’dir. Ekonomik limit tenör %29 Fe olarak seçildiğinde, üretim kayıpları ve seyrelme hesaba katılmaksızın, tesise beslenebilecek yerinde %40,22 Fe tenörlü 9.534.286 ton görünür, %39,33 Fe tenörlü 1.650.496 ton muhtemel, %40,1 Fe tenörlü 11.184.782 ton görünür + muhtemel rezerv hesaplanmıştır.

Yüksek fırına direk sarj tenörü %50 Fe olup, üretim kayıpları ve seyrelme hesaba katılmaksızın yüksek fırına beslenebilecek yerinde, %55,514 Fe tenörlü 2.027.926 ton görünür, %56,60 Fe tenörlü 323.187 ton muhtemel, %55,66 Fe tenörlü 2.351.113 ton görünür + muhtemel rezerv hesaplanmıştır.

%31,50 – 58,20 Fe giriş tenör aralığında üç ayrı numune üzerinde yapılan teknolojik test çalışması sonuçlarına göre; %86–96 kazanım verim aralığında, sinter ve/veya pelet yapımına uygun, %52,65–68,8 Fe tenör aralığında demir konsantresi elde edilmiştir.

Çalışma alanındaki birimleri birbirleriyle ilişkilerine göre Göreli Otokton Kayalar, Allokton Birimler ve Örtü Birimleri olarak ayırtlayıp irdelemek bölgesel jeolojiyi anlamada kolaylık sağlayacaktır. Divriği-Sincan-Kangal arasındaki alanda tabanda Paleozoyik yaşlı ve düşük metamorfîzma gösteren kırıntılı kayalar ile üzerindeki Alt Karbonifer-Kampaniyen yaşlı platform kireçtaşları, göreli otokton topluluğu oluşturur. Sıra ile Kampaniyen-Maestrihtiyen yaşlı ofiyolitik karışık ve Jura yaşlı ofiyolitli diziden oluşan allokton birimler ise Göreli otokton kayaları tektonik olarak üzerlerler

İnceleme alanının genelleştirilmiş stratigrafik kesiti.

AR:201100382 no’lu Divriği–Güneş–Karaağaçlı cevherleşmesi ve civarının 1/2000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası.

Jeofizik gravite-manyetik etüt çalışmaları ile belirlenmiş olan manyetik anomali alanları.

%35 ve üzeri Fe içeren zonun örnek kesiti

Elde Edilen Veriler

  1. MTA adına AR: 201100382 nolu ruhsatlı sahasında ilk aşamada yaklaşık 10 km2’lik bir alanda 1/10.000 ölçekli detay jeoloji haritası ve yaklaşık 2 km2‘lik bir alanda 1/2.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılmıştır. Daha sonra, toplam 4195 noktada gravite, 4840 noktada manyetik ölçü alınarak detay jeofizik etüt çalışmaları tamamlanmıştır. Jeolojik ve jeofizik etüt çalışmalarının değerlendirilmesinden sonra belirlenen manyetik anomali sahasında ilk önce 13 lokasyonda demir cevherleşmesine yönelik arama sondajları gerçekleştirilmiştir. Cevher kesilmeye başlandıktan sonra 56 lokasyonda daha hem aramaya hem de rezerv tesbitine yönelik sondaj yapılarak, toplam 22.243,70 metre sondaj yapılmıştır.
  2. Buluculuk talep edilen ruhsat sahası ve yakın civarındaki alan, Doğu Toroslar’ın kuzey kesiminde ve Sivas havzasının güney kenarında Divriği, Sincan ve Kangal arasındaki bir bölgede yer almaktadır. İnceleme alanının temeli, Toroslar’ın Göreli otoktonunu oluşturan Alt Paleozoyik yaşlı kırıntılı kayalar, Üst Paleozoyik-Mesozoyik yaşlı platform türü karbonatlar, allokton konumlu Üst Kretase yaşlı ofiyolitli karışık ve Jura yaşlı ofiyolit topluluğundan oluşan bir mozayikle temsil edilmektedir. Bu mozayiğin üzerine Maestrihtiyen-Kuvaterner aralığında oluşmuş bir örtü, açılı uyumsuzlukla gelmektedir. Örtünün en alt düzeyi polijenik çakıltaşı ile başlayan Maestrihtiyen yaşlı volkano-tortul diziden oluşmaktadır.
  3. Sivas-Divriği-Güneş ruhsat sahası Karaağaçlı mevkiinde bulunan demir cevherleşmesi, hidrotermal-kontak metasomatik tip bir cevherleşmedir. Üst Kretase yaşlı Güneş ofiyolitine ait serpantinleşmiş ultramafikler içerisine sokulum yapan, Üst Kretase-Paleosen yaşlı alkali-kalkalkali karakterli Dumluca plutonunun magmatik faaliyetleri sonucunda oluşmuştur.
  4. Karaağaçlı demir cevherinin ana minerali manyetit olup, saçınımlar, ince damarcıklar ve masif mercekler şeklinde gelişmiştir. Manyetit mineralizasyonuna seyrek olarak pirit, pirotin, markazit, kalkopirit mineralleri, nadiren de pentlandit, millerit gibi sülfür mineralleri eşlik etmektedir. Manyetit mineralizasyonunun karbonat damarları cidarında gelişmiş olduğu seyrek durumlarda ince hematit zarfları gözlenir. Krom mineralleri çok nadiren gözlenmiş olup, çoğu durumda manyetite dönüşmüş kalıntılar şeklindedir.
    Sülfür minerallerinin manyetit minerali çatlakları içerisine enjekte olmuş veya onları kesen ince damarcıklar şeklinde gözleniyor olması, manyetit mineralizasyonunun son safhasında sülfür mineralizasyonunun gerçekleştiğine işaret eder.
  5. Karaağaçlı cevherleşmesini meydana getiren süreçler doğrudan yakın civardaki magmatik sokulumların termal rejimleri ve kimyasal etkileşim potansiyelleri ile ilişkilidir. Bu etkileşimler sonucunda, ultramafik kayaçlarda esasen ferromagnezyen silikat mineralleri bünyesinde bulunan demirin, çözündürüldükten sonra kırık hatlarınca kontrol edilen ortamlarda demir oksit mineralleri şeklinde yeniden çökeltildiği düşünülmektedir. Manyetit mineralizasyonunun gelişimini sağlayan süreçler, aynı zamanda farklı termal ve fiziko-kimyasal rejimleri karakterize eden skarn zonu kayaçlarının oluşumunu da sağlamıştır. Manyetit mineralizasyonunun gelişmiş olduğu klorit-tremolit-aktinolit-filogopit zonu, asıl özelliklerini Güneş ve Soğucak köyleri civarında, Dumluca plutonunun yüzeylendiği dar bir alanda sergileyen, albit-skapolit-kalsit±biyotit±K-feldispat parajeneziyle tipik, sodik-kalsik endoskarn zonunun dışında, serpantinitler içerisinde gelişmiş bir egzoskarn zonu olmalıdır.
  6. Karaağaçlı demir cevherleşmesinin yaşının belirlenebilmesine yönelik herhangi bir analitik yönteme başvurulmamıştır. Ancak cevherleşme kökensel olarak doğrudan Dumluca plutonunun yerleşimi ve onun magmatik faaliyetleri ile ilişkili olduğu için, cevherleşme yaşının Dumluca plutonu ile eşdeğer olduğu, yani Üst Kretase (Maestrihtiyen) – Paleosen aralığında olduğu varsayılabilir.
  7. Karağaçlı demir cevherleşmesi çok kapsamlı alterasyon özellikleri sunmamaktadır. Klorit – tremolit – aktinolit - filogopit gibi ferromagnezyen silikat minerallerini içeren mineral parajenezi, hemen her zaman manyetit mineralizasyonlarını çevrelemektedir ve doğrudan cevherleşmeyle ilişkili alterasyon parajenezidir.
  8. AR:201100382 no’lu ruhsat sahasında; Karaağaçlı demir cevherleşmesinde, %31,70 Fe tenörlü 15.891.923,06 ton görünür, %32,06 Fe tenörlü 3.200.409,38 ton muhtemel, %31.80 Fe tenörlü 19.092.332,44 ton Görünür + Muhtemel Rezerv hesaplanmıştır.
    Divriği Konsantre Tesisine giriş tenörü %35 Fe’dir. Ekonomik limit tenör %29 Fe olarak seçildiğinde, üretim kayıpları ve seyrelme hesaba katılmaksızın, tesise beslenebilecek yerinde %40,22 Fe tenörlü 9.534.286 ton görünür, %39,33 Fe tenörlü 1.650.496 ton muhtemel, %40,1 Fe tenörlü toplam 11.184.782 ton görünür + muhtemel rezerv hesaplanmıştır.
    Yüksek fırına direk sarj tenörü %50 Fe olup, üretim kayıpları ve seyrelme hesaba katılmaksızın yüksek fırına beslenebilecek yerinde, %55,514 Fe tenörlü 2.027.926 ton görünür, %56,60 Fe tenörlü 323.187 ton muhtemel, %55,66 Fe tenörlü 2.351.113 ton görünür + muhtemel rezerv hesaplanmıştır.
    %31,50–58,20 Fe giriş tenör aralığında üç ayrı numune üzerinde yapılan teknolojik test çalışması sonuçlarına göre; %86–96 kazanım verim aralığında, sinter ve/veya pelet yapımına uygun, %52,65–68,8 Fe tenör aralığında demir konsantresi elde edilmiştir.

15- ŞAPHANE (ESKİKÖY)-ÇİĞDEMLİK (OĞUZLAR-ÇORUM) RUHSATI (AR: 201300657) MADEN JEOLOJİSİ FİNAL RAPORU- ERİŞİM NO: 3309567

Türkiye’nin Kuzey Orta kesimi Geç Kretase-Erken Tersiyer sırasında Neotetis Okyanus kollarının kapanması nedeniyle birkaç farklı kıtasal parçadan oluşmuştur (Şengör ve Yılmaz, 1981). Neotetis Okyanus kollarının farklı zamanda kapanması nedeniyle, kıtasal bloklar farklı tektonik, magmatik ve sedimanter gelişim göstermişlerdir. Bölge ofiyolit yerleşimleri ve magmatik (intrüzif-volkanik) aktiviteler geçirerek karmaşık bir yapı kazanmıştır. Bu kompleks deformasyon yapıları, çarpışma zonu (sutur zonları) boyunca oluşan kalıntı havzaların sedimanter istiflerinde kısmen korunmuştur.

Çalışma alanı böyle kompleks deformasyon yapıların izlendiği farklı kıtasal blokların birleştiği bir bölge olan Orta-İç Karadeniz bölgesinde Çorum ilinin Oğuzlar ve İskilip ilçeleri arasında, Çorum’un kuş uçumu 35 km kuzeybatısında yer alır.

İnceleme alanı ve civarında Triyas yaşlı Devecidağ karışığı ve Geç Kretase yaşlı Artova ofiyolitli karmaşığı ile bunların her ikisini birden örten/kesen Eosen-Kuvaterner yaş aralığında oluşmuş çökel ve magmatik kayaçlar gözlenir.

Devecidağ karışığına ait kayaçlar, ofiyolitik kayaçlar üzerinde tektonik olarak bulunur. Bu temel üzerinde yer alan örtü birimleri ise Eosen yaşlı Alacahöyük formasyonu ve Bayat formasyonu (Bayat volkanitleri) ile başlayıp, Miyosen yaşlı Kızılırmak formasyonu, Dodurga formasyonu ve Bozkır formasyonuyla devam edip, tüm birimleri uyumsuz olarak örten Kuvaterner yaşlı alüvyon ile son bulur.

Ruhsat sahasında Bayat formasyonu lav/piroklastik (Bayat volkanitleri)-sedimanter (Çatkara üyesi) özellikte olup, bazalt-bazaltik trakiandezit, bazaltik andezit, trakiandezit, trakiandezit-trakit ve dasit bileşimindeki lav-piroklastik kayaçlar tarafından temsil edilir (Kuşcu, 2011). Ruhsat sahasında izlenen granitporfir ve diyoritporfir (Dededağ granitoyidi olarak tanımlanmıştır) türü kayaçlar Bayat volkanitlerini keser.

İnceleme alanı ve civarının jeoloji haritası (Ateş ve diğ., 2010’dan değiştirilerek alınmıştır)

Çalışma alanının genelleştirilmiş stratigrafik kesiti (Kuşcu, 2011’den değiştirilerek alınmıştır)

Şaphane-Çiğdemlik köyleri ve civarı (Çorum/Oğuzlar) jeoloji haritası (Kuşcu, 2011’den değiştirilerek alınmıştır)

Şaphane (Eskiköy)-Çiğdemlik Köyleri ve civarı (Oğuzlar/Çorum) maden jeoloji haritası (Kuşcu, 2011’den değiştirilerek alınmıştır)

Elde Edilen Veriler

AR:201300657 no’lu ruhsat sahasında Şaphane (Eskiköy)-Çiğdemlik (Oğuzlar/Çorum) Köyleri arasında izlenen cevherleşme ile ilişkili olarak 2009-2013 yılları arasında yürütülen çalışmalar (1/10.000 ve 1/2.000 ölçekli detay maden jeolojisi, jeokimyasal kayaç/dere sedimanı/toprak örneklemesi, Jeofizik (IP) etüdü, yarma ve sondaj faaliyetleri) sırasında elde edilen sonuçlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

a) İnceleme alanı ve yakın civarında yer alan kayaçlar göreceli olarak yaşlıdan gence doğru Devecidağ karışığı, Artova ofiyolitli karışığı, Alacahöyük formasyonu, Bayat formasyonu (Bayat volkanitleri), Dededağ granitoyidi, Kızılırmak formasyonu, Dodurga formasyonu, Bozkır formasyonu ve Kuvaterner yaşlı alüvyon şeklindedir.
b) Şaphane (Eskiköy) ve Çiğdemlik köyleri (Oğuzlar/Çorum) civarında kuzeydoğu-güneybatı uzanımlı olarak sıklıkla izlenen ve ruhsat sahasındaki cevherli zonları oluşturan beyaz-açık gri-gri renkli, ince taneli, masif, yer yer ise breşik olan kuvars damar/damarcıkları cm-≤4 m kalınlığındadır. Hem birbirlerini hem de yan kayacı ağsal olarak kesen ve yer yer geniş silisli zonlar oluşturan mm-cm kalınlığındaki damarcıklar ile altere alanlar da cevherleşme yönünden önemlidir. Kuvars damar/damarcıkları Miyosen yaşlı Kızılırmak ve Bozkır formasyonları hariç, Bayat volkanitleri ve diyoritporfir birimlerini keser.
c) Ruhsat sahasında, cevherleşme ve alterasyon açısından önemli alanlar Çiğdemlik sektörü, Akbayırın Dere sektörü, Şaphane sektörü, Çatal Tepe sektörü, Tırıgın Tepe sektörü, Kavakdağı-1 sektörü, Kavakdağı-2 sektörü, Mağara Tepe sektörü, Akkuş Tepe sektörü, Karaçam Tepe sektörü ve Erenler sektörüdür.
d) Arazi-mikroskobik gözlemler ile birlikte jeokimya analizleri ve XRD sonuçları birlikte değerlendirildiğinde (cevherleşme şekli-alterasyon türü-mineral parajenezine göre), Şaphane-Çiğdemlik cevherleşmesi, epitermal koşulları yansıtan “damar tip kıymetli metal (Au) mineralizasyonu” olarak tanımlanmıştır (Kuşcu, 2011).
e) Üç bölgede gerçekleştirilen toprak jeokimya çalışmalarında, Mağara Tepe ile Karaçam Tepe ve Erenler sektörlerinde herhangi bir Au değeri elde edilmezken, Çiğdemlik sektörünün kuzey kısmı ile Akbayırın Derenin güneydoğu-doğu kısmından alınan 7 örnekte 40-640 ppb arasında Au saptanmıştır.
f) 2013 Yılında, Şaphane (Eskiköy) ve Çiğdemlik köyleri arasında kalan ve sondaj faaliyetleri ile araştırılan silisli zonların takibi amacıyla, pilot çalışma olarak Jeofizik İndüksiyon Polarizasyon (IP) etüdü yapılmıştır. Etüt sonucunda, yüzeyde gözlenen silisli zonların derine doğru jeofizik açıdan takip edilebilir bir kalınlık göstermediği sonucuna varılmış olup, Şaphane ve Çiğdemlik köyleri arasında kalan bölgenin potansiyel içermediği belirlenmiştir. Şaphane köyü yakınlarında nispeten büyük ve derin bir anomali ile Çiğdemlik mahallesi yakınlarında orta derinliklerde nispeten küçük bir anomali saptanmıştır.

Çiğdemlik sektörü detay maden jeoloji haritası

g) Ruhsat sahasında 2011’de 18 lokasyon 24 kuyuda 2430 m, 2012’de 38 lokasyon 47 kuyuda 7173 m ve 2013’de 27 lokasyon 35 kuyuda 4140 m karotlu sondaj çalışmaları yapılmış ve cevherleşme/alterasyon açısından önemli alanların (Çiğdemlik sektörü, Akbayırın Dere sektörü, Şaphane sektörü, Çatal Tepe sektörü, Kavakdağı-2 sektörü, Mağara Tepe sektörü, Akkuş Tepe sektörü, Karaçam Tepe sektörü ve Erenler sektörü) düşey yöndeki devamlılıkları kontrol edilmiştir.

Akbayırın Dere sektörü detay maden jeoloji haritası

Şaphane sektörü detay maden jeoloji haritası

Çatal Tepe sektörü detay maden jeoloji haritası

Mağara Tepe sektörü detay maden jeoloji haritası

Akkuş Tepe sektörü detay maden jeoloji haritası

Karaçam Tepe sektörü detay maden jeoloji haritası

h) Ruhsat sahasında yürütülen detay maden arama faaliyetleri 2013 yılında yapılan çalışmalarla tamamlanmış, Çiğdemlik ve Şaphane sektörleri cevherleşmelerinin buluculuğa esas alanları oluşturduğu tespit edilmiştir
ı) AR:201300657 no’lu ruhsat sahasında, MTA Genel Müdürlüğü Fizibilite Dairesi tarafından gerçekleştirilen rezerv hesaplamalarında; Au≥200 ppb için (Çiğdemlik ve Şaphane (Eskiköy) sektörlerinde),
Şaphane+Çiğdemlik (görünür)= 1324352 ton 618 ppb Au;
Şaphane+Çiğdemlik (muhtemel)= 2946812 ton 592 ppb Au;
Şaphane+Çiğdemlik (görünür+muhtemel)= 4271164 ton 600 ppb Au
tenörlü rezerv değerleri hesaplanmıştır.

16- ADANA – ALADAĞ – KÜP KÖYÜ YÖRESİNDEKİ AR:201201295 NO’LU IV. GRUP RUHSAT SAHASINA AİT KROM MADEN BULUCULUK TALEBİNE ESAS MADEN JEOLOJİSİ VE REVİZE REZERV RAPORU –ERİŞİM NO: 2350572

Ruhsat sahası, Adana ili Aladağ ilçesinin yaklaşık 20 km kuzeyinde yer almaktadır. Aladağ-Kapuzbaşı veya Aladağ-Küp yolundan ulaşılan ruhsat sahası, M34-c2 paftasında yer almaktadır. Ruhsat sınırları, kuzeydoğu sınırına yakın Küp Mahallesi yer almaktadır. Doğu Toroslar’ın batı kesiminde yer alan bu bölgede, birbirleriyle stratigrafik ve tektonik ilişkili, değişik yaş ve fasiyeste kayaç topluluğu gözlenmektedir. Çalışma alanının temelinde yer alan Permo-Karbonifer yaşlı dolomit ve dolomitize kireçtaşından oluşan Karahamzauşağı formasyonunun üzerine neritik kireçtaşı ile temsil edilen Geç Triyas-Kretase yaşlı Demirkazık formasyonu açısal uyumsuzlukla gelmektedir. Geç Kretase yaşlı Yavça formasyonu altındaki Demirkazık formasyonu ile uyumludur. Tüm bunların üzerine (özellikle Demirkazık formasyonu üzerine) bindirmeli dokanakla gelen ve yerleşme yaşı Geç Kretase olan Pozantı-Karsantı ofiyoliti bölgede son derece geniş yayılımlar sunmaktadır. Okyanusal kabuk ürünleri olan ve ofiyolitik melanj-ofiyolit Şeklinde gözlenen bu birimin üzerine genellikle akarsu çökellerinden oluşan Oligo-Miyosen yaşlı Gildirli formasyonu ile gölsel nitelikli Karsantı formasyonu uyumsuzlukla gelmektedir.

Kromit cevherleşmeleri açısından önemli olan ve çalışma alanının büyük bir bölümünde yer alan Pozantı-Karsantı ofiyoliti, Geç Kretase yerleşim yaşına sahip bazik ve ultrabazik kayaç topluluklarından oluşmaktadır. inceleme alanında bu birim, çoğunlukla dunit, harzburjit, piroksenit, altere gabro ve yer yer diyabaz daykları ile temsil edilmektedir. Ofiyolitlerdeki dunit ve harzburjitlerde gözlenen bantlı kromitler son derece net ve belirgin devamlılık göstermektedir. Sahadaki kromitlerin kaynak ve rezervi, mostra üzerindeki kalınlıkları, kaliteleri, alınan örnekler, jeolojik kesitler, yarma ve sondaj çalışmaları yardımı ile hesaplanmıştır.

Ayrıca, ofiyolit diliminin altında bir ofiyolitik melanj ve taban metamorfitlerinden (amfibolit, muskovit-kuvarsşist, sillimanit-muskovit-kuvarsşist) oluşan ve kalın olmayan (250-300m) bir seviye bulunmaktadır.

Ruhsat sahası için şubat 2016’da MİGEM’e Buluculuk Talebinde bulunulmuştur. 2015 yılında yapılan sondajların analiz sonuçları tamamlanmadığı için Buluculuk Talebine esas Rezerv ve Tenör Hesabı yeniden hesaplanarak bu revize rapor hazırlanmıştır. Küp kromit cevherleşmesinde, yapılan rezerv hesaplama çalışmalarına göre %4,54 ortalama Cr2O3 tenörlü 41.501.328 ton toplam görünür rezerv tahmin edilmiştir.

Ekonomik limit tenör %6 Cr2O3 seçildiğinde, üretime yönlendirilebilecek %7,57 Cr2O3 ortalama tenörlü, 10.937.786 ton toplam görünür rezerv olduğu tahmin edilmiştir. Nihai ocak derinliği, kayıp ve seyrelmeler ile bu miktarın tamamının üretime yönlendirilemeyeceği göz ardı edilmemelidir.

Tam teknolojik test çalışması sonucunda, genel olarak %80,14 verim ile %44,97 Cr2O3 tenörlü konsantre elde edilmiştir.

sfedilen-maden-sahalari/images/kesfedilen_sahalar_15-6.jpg" width="80%" class="orta">

Akbayırın Dere sektörü detay maden jeoloji haritası

AR:201201295 No’lu Adana-Aladağ-Küp ruhsat sahası detay jeoloji haritası

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp–Tezgininmezarlı ve civarının 1/1000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp–Aktaş Dere ve civarının 1/1000 Ölçekli detay maden jeolojisi haritası.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp–Bozluk ve civarının 1/1000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp–Bozgonuş ve civarının 1/1000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp Sahası ve batı sınırında işletilmekte olan Bozluk Ocağı.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp Sahası Tezgininmezarlı civarındaki bantlı kromit cevherleşmesi.

AR:201201295 no’lu Aladaği–Küp Sahası Tezgininmezarlı civarındaki sondajlarda kesillen bantlı ve dissemine kromit cevherleşmesi

Elde Edilen Veriler

1. MTA adına AR: 201201295 nolu ruhsatlı sahasında ilk aşamada yaklaşık 17,3 km2’lik bir alanda 1/10.000 ölçekli detay jeoloji haritası ve yaklaşık 2 km2’lik bir alanda 1/1.000 ölçekli detay maden jeolojisi haritası yapılmıştır. Jeolojik ve etüt çalışmalarının değerlendirilmesinden sonra belirlenen sahada ilk önce 19 lokasyonda kromit cevherleşmesine yönelik arama sondajları gerçekleştirilmiştir. Cevher kesilmeye başlandıktan sonra 51 lokasyonda daha hem aramaya hem de rezerv tesbitine yönelik sondaj yapılarak, toplam 16299,70 metre sondaj yapılmıştır.
2. Buluculuk talep edilen ruhsat sahası ve yakın civarındaki alan, Doğu Toros Orojenik Kuşağı, orta ve batı kesiminde ve Adana havzasının kuzey kenarına yakın Aladağ ilçesi kuzeyinde bir bölgede yer almaktadır. Ruhsat alanının da içerisinde yer aldığı bu kuşaklar baz ve kıymetli metaller açısından oldukça önemli bir potansiyele sahip olmakla birlikte, Aladağ yöresi, Türkiye’de kromit cevheri üretimi yapılan bölgeler içerisinde en önemlilerinden biridir. İnceleme alanının temeli, Mesozoyik yaşlı platform türü karbonatlar, allokton konumlu Geç Kretase yaşlı ofiyolitik melanj ve ofiyolit topluluğundan oluşan bir mozayikle temsil edilmektedir. Bu mozayiğin üzerine Oligo-Miyosenden itibaren heterolitik diskordansla gelen Kuvaterner aralığına kadaroluşmuş bir örtü yer almaktadır.
3. Adana –Aladağ-Küp ruhsat sahasında bulunan kromit cevherleşmesi, Alpin tip bir cevherleşmedir. Geç Kretase yaşlı Pozant-Karsantı ofiyolitine ait kümülat dunitler içerisinde gelişmiş olup, seyrek olarak da harzburjitlerde dunitik bir kılıf içinde gözlenir. Dolayısıyla ofiyolitle eş zamanlı oluştuğunu söyleyebiliriz.
4. Adana –Aladağ-Küp ruhsat sahasında bulunan kromit cevherinin ana minerali kromit olup, bantlı, dissemine, nodüler ve masif tiptedir. Kromit mineralizasyonuna; demir, magnezyum, silis ve seyrek de olsa manyezit eşlik etmektedir. Ayrıca kırık ve çatlaklarda gelişmiş olan ikincil kalsit damarlarına rastlamak mümükündür.
5. Küp kromit cevherleşmesinin yaşının belirlenebilmesine yönelik herhangi bir analitik yönteme başvurulmamıştır. Ancak cevherleşme kökensel doğrudan Pozantı-Karsantı ofiyolitiyle ilişkili olduğu için, cevherleŞme yaşının Pozantı-Karsantı Ofiyoliti ile eŞdeğer olduğunu, yani Geç Kretase kabul edebiliriz. Kaldı ki Dilek ve diğ. 1999 taban metamorfitlerine ait amfibolitten aldıkları amfibol kristallerinden yapılan Ar-Ar radyometrik yaş tayininden ~91 Ma (Geç Kretase) elde edilmiş ve buna göre okyanus-içi yitimin yaşı ve dolayısı ile yitim zonu ofiyolitinin (Subrasupduction Zone/SSZ-tipi ofiyoliti) oluŞum yaşı belirtilmiŞtir. Dolayısıyla yaşlandırmada bu çalıŞmaya bağlı kalınmıştır.
6. Yapılan rezerv hesaplamalarına göre AR:201201295 no‟lu ruhsat sahasında; %4,54 ortalama Cr2O3 tenörlü toplam 41.501.328 ton görünür rezerv tahmin edilmiştir.
7. Ekonomik limit tenör % 6 Cr2O3 seçildiğinde, üretime yönlendirilebilecek % 7,57 Cr2O3 ortalama tenörlü, 10.937.786 t toplam görünür rezerv olduğu tahmin edilmiştir. Nihai ocak derinliği, kayıp ve seyrelmeler ile bu miktarın tamamının üretime yönlendirilemeyeceği göz ardı edilmemelidir.
8. Tam teknolojik test çalışması sonucunda genel olarak % 80,14 verim ile % 44,97 Cr2O3 tenörlü konsantre elde edilmiştir

İletişim Bilgileri

  • Adres: Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı No:139 06800 Çankaya/ANKARA
  • Telefon: (0312) 201 10 00 Pbx
  • Faks      : (0312) 287 91 88
  • E-posta: mta@mta.gov.tr

              

Arama

Her Hakkı Saklıdır © MTA 2016
Anasayfa - Webmaster    Ziyaretçi Sayımız : 1.958.319

Bilimsel Dokümantasyon ve Tanıtma Dairesi