PROJELER

2000-2008 Yılları Proje Faaliyetleri

2000 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2000-13DF kod nolu Akifer Kaya ve Maden Suları Arama Projesi kapsamında; Batman-Siirt-Diyarbakır-Mardin-Şırnak ve Şanlıurfa İllerinde toplam 34 yerleşim birimine 5325,45 m su sondajı yapılmıştır.

2- Türkiye Geneli Termal ve Mineralli Sular Envanteri Projesi kapsamında; Bingöl İli ve İlçelerinden su örnekleri alınmış ve analize yollanmıştır. Su kaynaklarının yüzeylendiği alanların jeolojisi ve tektonizması etüt edilmiştir

2001 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2001-13DB kod no'lu Akifer Kaya ve Maden Suları Arama Projesi kapsamında; Diyarbakır-Mardin-Siirt-Batman-Bingöl-Şanlıurfa ve Şırnak İllerinde toplam 15 yerleşim birimine 1779 m su sondajı yapılmıştır.
2- 2001-13A5 Batman- Sason Jeotermal Enerji Etütleri  Arama Projesi kapsamında; Bölge Müdürlüğümüze bağlı Batman ili sınırları içinde bulunan Sason yolu üzerindeki artezyen yapan sıcak suyun etüdü yapılmıştır. Bu çalışmalara ait raporlar hazırlanarak bir nüshası ilgili Batman Valiliği'ne teslim edilmiştir.

2002 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2002-13DE Kod no'lu Akifer Kaya ve Maden Suları Arama Projesi kapsamında; Bölge Müdürlüğümüze bağlı Diyarbakır-Batman-Bingöl-Siirt-Şırnak ve Mardin İllerinde toplam 22 yerleşim birimine 2515 m su sondajı yapılmıştır.

2- 2002-13D6 Kod no'lu Bingöl-Yayladere Sahası Jeotermal Enerji Aramaları Projesi kapsamında; 150 km2 de 1/25.000 ölçekli prospeksiyon ve 1/25.000 ölçekli jeolojik detay etüt yapılmıştır. Amaçlanan hedefe ulaşılmıştır.

3- Türkiye Isı Akısı Haritası  (Türkiye Geneli) Projesi kapsamında; MTA, DSİ, Köy Hizmetleri Bölge Müdürlüğü, İller Bankası ve özel kişilere ait içme ve sulama su ihtiyacının karşılanması amacıyla açmış oldukları mekanik sondaj kuyularından Termik ve Gamma-Ray kuyu logları alınarak çalışmalara devam edilmektedir. Neticede kuyu logları ve kayaç örneklerinden elde edilen parametrelerden yararlanarak Türkiye Isı Akısı Haritası hazırlanacaktır.

2003 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2003-13E14 Kod nolu Doğu ve Güneydoğu Anadolu Akifer Kaya ve Maden Suları Arama Projesi 2003 yılı iş programında olmasına rağmen ödenek yetersizliği nedeniyle iptal edilmiştir.
2- 2003-13E7 Kod nolu Bingöl-Yayladere Sahası Jeotermal Enerji Aramaları Projesi kapsamında ; Yayladere ve Karlıova Hacılar köyünde mevcut kaynaklarda  jeofizik rezistivite çalışmaları yapılmıştır.
Yayladere ilçesinde 40 adet DES noktası atılmış, yaklaşık 700-800 metrelik örtü tespit edilmiştir. 33oC'lik ısı kuzeydoğuya doğru 46oC  civarına ulaşmaktadır. Ancak mevcut örtünün kalın oluşu, rezervuarın derinde olması sebebiyle sondaj çalışmasının ekonomik olmayacağı sonucu ortaya çıkmıştır.
Çalışmaların ikinci kısmı ise Karlıova'nın Hacılar Köyündeki kaynak çevresinde yapılmış yaklaşık 40 adet DES noktası alınmıştır. Sıcaklık verilerin yüksek olduğu, yaklaşık 400-500 m arasında değişen bir örtünün varlığı tespit edilmiştir. Rezervuarın masif olduğu, sıcak suyun açılma çatlağına bağlı geliştiği bu alan Doğu Anadolu Fay Zonunda bulunmaktadır.
Projenin 2004 yılı programı: Doğu Anadolu Fay Zonuna bağlı olarak Güneyde Hacılar'dan başlayan ve kuzeyde Karlıova ve Erzurum Tekman civarına doğru sıcaklıkları 55-60oC olan 3-4 kaynak mevcuttur.
Tekman civarındaki henüz etüt edilmeyen bu kaynakların jeolojisinin ve tektonizmasının tam olarak ortaya konması gerekmektedir. Havzanın dolayısıyla geçmişteki çalışmanın devamı niteliğindeki bu alanın jeolojisinin yanı sıra, Hacılar civarında eksik kalan ve anomalisi yüksek çıkan kaynakta fay zonunun her iki tarafı esas alınarak Jeofizik : Manyetik ve gravitenin yapılması, bunun sonucuna göre çalışmalarına başlanması uygun görülmüştür.

2004 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2004-13 M 12 Kod nolu Güneydoğu Anadolu Endüstriyel Hammadde Aramaları Projesi (06.10-03.12.2004) kapsamında : Diyarbakır, Siirt, Batman, Mardin, Bingöl, Muş ve Bitlis İllerindeki Endüstriyel Hammaddelerin ortaya çıkarılmasına yönelik hazırlanmıştır. Proje ile bölgede; Potas Tuzları (Silvin, karnialit, polihalit), trona, tuz, sölestin, kükürt, alçıtaşı, kum-çakıl, kırma taş, yapı taşı, parke taşı, cam hammaddeleri (kuvars, kuvars kumu) seramik hammaddeleri (albit), pomza, tras, zeolit, perlit, tuğla-kiremit hammaddeleri (kil, silt), zirkon, mermer, kireç, genleşen kil, bentonit gibi hammaddelerin aranması hedeflenmiştir.
Proje kapsamında 2002 ve 2003 yıllarında potas tuzlarına yönelik (silvin, karniailt) yapılan çalışmalar ile Miyosen yaşlı Germik formasyonunda Ziyaret-(Siirt)-Kozluk (Batman) arasında 2004 yılında 20 km2 alanın 1/10.000 ölçekli detay jeoloji haritası hazırlanıp, yapılacak sondaj lokasyonları belirlenmiştir. Çalışmaya yönelik su, kimyasal, jeokimyasal ve petrografik numuneler derlenmiştir. Potas değerleri % 0.425 arasında değişmektedir. Bölgede küçük işletmeler halinde halit (kaya tuzu) işlenmektedir. Sondajlar aynı zamanda bölgedeki toplam potansiyel hakkında da bilgi verecektir.
Üst Miyosen yaşlı Şelmo ve Alt Kretase yaşlı Areban Formasyonları'nda cam hammaddelerine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Kimyasal numuneler derlenmiş olup olumlu çıkmaları halinde ruhsat talep edilecektir.
Germik formasyonunda sölestin ve alçıtaşına yönelik kimyasal ve petrografik numuneler alınmış, 1/25.000 ölçekli detay jeolojileri yapılmıştır. Kireçtaşları kireç için ve bazıları da kalsit (alçıtaşı üretiminde kullanılarak) gayesi için numuneler derlenmiştir. Germik formasyonunun tabanındaki kireçtaşlarında kükürt olabilecek izler gözlenmiştir. Jeokimyasal numuneler derlenmiştir.
Özellikle Şelmo Formasyonu'nda, yer yer de Germik Formasyonu'nda tuğla-kiremit hammaddelerine yönelik ön teknolojik numuneler derlenmiştir.
Pliyosen yaşlı Lahti Formasyonu kum-çakıl ve tuğla-kiremit hammaddeleri yönünden değerlendirmeye alınmış ve olumlu sonuçlar vereceği düşünülmektedir. Bunların üzerine akan Kuvaterner yaşlı bazaltlardan kırma taş ve parke taşı olarak kullanımları yönünden araştırılmaları yapılmaktadır. Bölgede tras bulunabilme ihtimali üzerine numune alınmış sonucu beklenilmektedir (Kurtalan çimento için).
Bitlis Bölgesinde tras, albit ve pomza hammaddelerine yönelik numuneler derlendi. Bölgede kaliteli grafit oluşumları söz konusu olabilir. Bölge mermer potansiyeli ile önemlidir.
Muş-Bulanık-Malazgirt yörelerinde alınan numunelerle trona'nın olabilme ihtimali yüksektir. Bölgede yapılan küçük işletmeler ile halit (kaya tuzu) aranan bir hammadde olarak göze çarpmaktadır. Alçıtaşı, tuğla-kiremit, yapı taşı, ve tras hammaddelerine yönelik numuneler derlenmiştir.
Mardin-Savur-Midyat ve Derik İlçelerinde yapı malzemesi, kireç, mermer, tras ve kuma yönelik hammaddelerin yerleri belirlendi ve numuneleri alınmıştır.
Serpantinlerin altere oldukları zonlardan titan ve rutil için numune alındı. Miyosen yaşlı Lice Formasyonu rutil ve titan yönü ile ve Bingöl kaolen (andezitleri) için önümüzdeki yıl da etüt edilecektir.
                              
2- 2004-13E10 Şırnak-Beytülşebab Enerji Arama Etüt Projesi (01.06-30.07.2004) kapsamında; 
3 Jeoloji mühendisi ile Beytülşebab İlçesine bağlı Zümrüt kaplıcalarında mevcut 43oC sıcaklıktaki kaynak çevresinin jeoloji ve jeotermal potansiyel özellikleri incelenmiş, 1/25.000 ölçekli 300 km2 prospeksiyon ve 300  km2 jeotermal etüt yapılarak, rezervuar ve örtü kayaç özellikleri ile ısıtıcı kayaç ilişkileri araştırılmış bu sonuçlara göre mevcut sıcak su kaynağının sığ dolaşımlı olduğu tespit edilmiştir.
Sondaj ile ısının artmasının mümkün olmayacağı düşünülerek 2005 yılında projeye devam edilmesine gerek görülmemiştir.

3- 2004-13E6 Kod nolu Bingöl-Yayladere,Karlıova-Hacılar Sahası Jeotermal Enerji Arama Projesi kapsamında ;
4 Jeoloji mühendisi ve 10 kişilik jeofizik ekibi ile (rezistivite, manyetik, gravite) yörede mevcut 68oC sıcaklıktaki su çıkışının kökeni, rezervuar ve örtü kayacı araştırılmıştır. Mevcut su çıkışının debisinin arttırılması imkanları araştırılmıştır; elde edilen bilgiler ışığında, 2005 yılında Doğu Anadolu Fay Zonu boyunca da çalışmalar devam ettirilerek sondaj önerilmesi planlanmıştır.

2004 yılı proje kapsamında 600 km2 P, 300 km2 JJE, 600 noktadan gravite ve manyetik (planlamaya karşılık 300 nokta verileri yeterli görülerek azaltılmıştır), 30 noktadan rezistivite (36 nokta olarak) tamamlanmıştır.

4- 2004-16 B 21 Anadolu'da Madenciliğin Tarihçesi Projesi kapsamında;
Proje Türk-Alman Mühendisleri tarafından yürütülen bir proje olup Türkiye genelinde devam etmektedir. Proje giderleri Almanlar tarafından karşılanmaktadır.
Çalışmalar ; Haziran-Temmuz aylarında Diyarbakır ve Malatya Bölgesine ait sahalarda toplam 19 gün sürmüştür.
Projenin amacı Anadolu'da en eski uygarlıklardan günümüze kadar yapılan madenciliğin ortaya konmasıdır. Bu amaç kapsamında Diyarbakır Bölge sınırları içerisinde yer alan;
- Diyarbakır-Ergani Bakır
- Siirt-Madenköy Bakır
- Diyarbakır-Ergani Çayönü
- Diyarbakır-Ergani Kundikan eski yerleşim sahaları gezilmiş, resimleri çekilmiş,optik spektro analiz için 4 adet curuf  numunesi alınmış ayrıca
Siirt Madenköy'de devam eden sondajlarda elde edilen odun parçalarından (yaş tayini için) C14 numunesi alınmış bunlardan önemli görülen 2 numune analiz için Almanya'ya gönderilmiştir.

5- 2004-16B37 Kod nolu Toros-Anatolit Platformunda Kambriyen Öncesi Meta-Magmatik Kayaçların Petrografisi,
      
Petrolojisi ve Petrojenez Özelliklerinin Belirlenmesi Projesi kapsamında;
26.07.2004 ile 12.08.2004 tarihleri arasında Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde Diyarbakır, Mardin-Derik, Bingöl-Genç ve civarında jeolojik amaçlı çalışma yürütülmüştür.
Bu çalışma kapsamında Mardin-Derik bölgesinde erken paleozoik kayaçlar detaylı çalışılmış İnfrakambriyen yaşlı Telbesmi formasyonunda yoğun olarak izlenen meta-bazik kayaçlardan, meta-lavlardan ve birim içerisinde izlenen farklı litolojilerden mineralojik-petrografik amaçlı 80 adet örnek alınmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında Bingöl-Genç civarında geniş bir alanda yüzeyleşen Neoproterozoyik yaşlı Avnik-Yayla Granitleri ile temelde izlenen meta-pelitik/meta-psamitik kayaçların jeolojik ve stratikrafik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla çalışma yürütülmüştür.
Bu bölgede yüzeyleşen meta-magmatik kayaçların mineralojik-petrografik özelliklerinin ortaya konması için 60 adet numune alınmıştır.

2005 Yılı Proje Faaliyetleri

1- 2005-13 M 7 Proje Kodu İle Güneydoğu Anadolu  EHM Kampı

Arazi Uygulama Formunda 28.03.2005 tarihinde açılması planlanan kampa 27.04.2005 tarihinde Mardin İlinde başlanmıştır. Bu ildeki çalışmalar 18.06.2005 tarihinde tamamlanmış işyeri kapatılarak çalışmalar iş programı dahilindeki bölgelere kaydırılmıştır. Bu doğrultuda 21.06.2005 tarihinde biri Batman İlinde (sabit) diğeri ise 23.06.2005 tarihinde Tatvan'da (geçici) olmak üzere iki işyeri açılmıştır.
Tatvan'daki çalışmalar 21.07.2005 tarihinde tamamlanmıştır. Batman'daki (sabit) kamp ise Kamp Şefliğinin 28.07.2005 tarih ve 2005/49 sayılı yazıları ile "Hava sıcaklığının çok fazla olması buna bağlı olarak çalışma verimini düşürmesi nedeni ile 29.07.2005 tarihinden itibaren bir süre ara verilmiştir".
29.07.2005 tarihinde hava sıcaklıkları nedeniyle geçici olarak ara verilen kamp çalışmalarına Batman'da 16.09.2005 tarihinde başlanılmıştır. Proje kapsamında 08.10.2005 tarihinde Bingöl ili ve ilçelerinde başlanan çalışma 15.11.2005 tarihinde sona ermiştir. 08.11.2005 tarihinde Muş ilinde başlanılan çalışmalara iş programının tamamlanması nedeniyle 25.11.2005 tarihinde sona erdirilmiştir.
Proje; Diyarbakır, Siirt, Batman, Mardin, Bingöl, Muş ve Bitlis illerindeki endüstriyel hammaddelerin ortaya çıkartılmasına yönelik hazırlanmış. Proje ile bölgede; K tuzları (silvin, karnialit, polihalit),  torna, tuz,  sölestin,  kükürt,  alçıtaşı,  kum-çakıl, kırmataş, yapıtaşı, parketaşı, cam hammaddeleri (kuvars, kuvars kumu), seramik hammaddeleri (albit), pomza, tras, zeolit, perlit, tuğla-kiremit hammaddeleri (kil, silt.), titan, zirkon, mermer, kireç, genleşen kil, bentonit gibi hammaddelerin aranması hedeflenmiştir.

2005 Yılında Mardin İli ve yakın çevresinde yapılan Endüstriyel Hammadde Aramalarında aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:
Bazalt volkanizması Derik-Kızıltepe bölgesinde yaygındır (N45, N46, N47 paftaları). Bazalt volkan ağızları (1 km) dayklardan, sillerden ve kötü boylanmış piroklastlardan oluşur. Tabanda kalın malzeme ile başlar üste doğru ince malzeme ile sonlanırlar. Bu özellik üç veya dört kere tekrarlanır. En üstte bazalt lavı akıp tabandaki piroklastları korumuştur. Mardin (Kızıltepe-Derik-Mazıdağı) ve Diyarbakır (Çınar) arası oluşumları genellikle bomba ve lapilli özellikleri sunarlar. Çimento yapımında kullanılabilecek özellikte volkanik curuf mevcuttur. Teknolojik ve petrografik numune alınmış ve MTA Genel Müdürlüğü laboratuarlarına gönderilmiş  olup sonuçları beklenmektedir.
Çimento Hammaddeleri özellikle M44, M45, N44 ve N45 paftalarında yoğun olarak gözlenir. Derdere, Becirman, Germav ve Karaboğaz Formasyonu kireçtaşı yönünden zengin olmasının yanı sıra saflıkları bakımından da istenilen özellikler sunmaktadır.
Çimentonun ve asfaltın keşfinden beri, çimento üretiminde %60 oranında ana hammadde olarak; beton dökümünde ve asfaltlı yol yapımında ise, çimento harcına ve asfalta karıştırılan mıcır olarak, çok bol nispette kullanılmaktadır. Kireçtaşı; şeker sanayinde kirleticilerin temizlenmesinde ve kalitesi sabit şeker elde edilmesinde kaçınılmaz bir madde olarak kullanılır. Kağıt üretiminde , pişme işlemindeki sıvının hazırlanmasında; cam sanayinde, normal kireçtaşlarından şişe ve pencere camı, magnezyumca zengin olanlardan ise özel cam üretiminde; kimya sektöründe, kok kömürünün şarjı ile kalsiyum karpit elde edilmesinde yararlanılır. Soda üretiminde de kireçtaşı zorunlu olarak kullanılır. 1 ton soda için 1 ton kireçtaşına ihtiyaç vardır. Ziraat sektörü ise yaralanıldığı bir diğer alandır. Buğdaygiller, mısır ve yonca üretiminde, toprak bünyesinde önemli şekilde azalan kalsiyum ve magnezyumu takviye etmek için, bu tarım arazilerinin kalsiyum karbonat ve magnezyum karbonatla zenginleştirilmeleri zorunludur. Kireçtaşı yüksek fırınlarda, çelik üzerinde hasıl olan fosfor ve silisin giderilmesi; ayrıca silisli cevherlerin ergime derecelerinin düşürülmesi, bazı metallerin ovulması ve parlatılması için de kullanılır. 
Cam Hammaddelerine yönelik çalışmalar Derik bölgesinde yapılarak kimyasal örnekler alınmıştır. Areban ve Bedinan köyleri ve yakın çevresinde içerisindeki SiO2 yüzdesine göre cam sanayinde (SiO2 oranı % 98<), ytong-hafif yapı malzemesi yapımında kullanılan (SiO2 oranı % 80<) ve cam kumu (silis kumu) geniş bir yatklanma sunmaktadır. Bu cam kumlarının teknolojik olarak hangi sanayide kullanılacağını belirlemek için numuneler alınarak MTA Genel Müdürlüğü laboratuarlarına gönderilmiş olup sonuçlar beklenmektedir.
Kuvars kumu cam sanayinde, kristal cam eşya, züccaciye ve düz cam imalinde kullanılır. Döküm sanayinin en önemli girdilerinden biridir. Seramik sanayinde sır ve frit yapımında, duvar ve yer karolarında, fayansçılıkta, elektro-porselen alanında, vitrifiye seramik ve sofra eşyası yapımında önemli şekilde yararlanılır. Filtre sanayinde de kuvars kumu önemli miktarda kullanılmaktadır.
Dolomit Derik-Kızıltepe civarında N44, N45 ve N46 paftalarında çalışılmış Koruk ve Şeysap Formasyonlarının dolomitçe zengin olduğu tespit edilmiştir.
Dolomitin yararlanıldığı önemli alanlardan biri, fiziksel özelliklerine sertliğine ve dayanıklılığına bağlı olarak, kireçtaşı mıcırı ile beraber karayolu ve demir yolu üst malzemesi veya betonarme yapımında çimentoya karıştırılan harç malzemesi şeklinde değerlendirilir. Kimyasal nitelikleri itibariyle çimento, dolomitik sönmemiş kireç, cam ve soda üretiminde hammadde; demir-çelik sanayinde, sinter; yüksek fırınlarda refrakter malzeme ve curuf artırıcı eleman; diğer alanlarda ise, beyazlatıcı, boya ve başka alanlarda dolgu maddesi olmasıdır. Yüksek fırınların astarlanmasında kullanılan tuğlaların üretiminde, manyezitin yerini son yıllarda giderek dolomitlerin almakta oldukları görülmektedir. Demir, şişe ve cam sektöründe de kullanılmaktadır.
Yapıtaşına yönelik çalışmalar N45, N46 ve N47 paftalarında yapılmış olup bölgede talep edilen hammaddeler arasında bulunmaktadır. Becirman ve Hoya Formasyonu kireçtaşlarından çıkartılan taşlarla yapılmalıdır.
Kalsit ve Mozaik hammaddelerine yönelik çalışmalar N44 ve N45 paftalarında gerçekleştirilmiş olup Şeysap ve Becirman Formasyonları potansiyeldir.
Kalsit; boya, plastik, inşaat ve asfalt sektöründe, kağıtçılıkta dolgu ve kaplama maddesi olarak kullanılmaktadır.
Midyat Bölgesinde kullanılan tebeşirli mermerler dışında yine mermer olarak kullanılabilecek özellikte dolomitik kireçtaşları tespit edilmiştir. Bu mermerlerin kalite durumlarını ortaya koymak için plaka verme, cila alma vs. durumlarının belirlenmesi amacıyla numuneler alınmış MTA Genel Müdürlüğü laboratuarlarına gönderilmiştir.

2005 Yılında Diyarbakır İli ve yakın çevresinde yapılan Endüstriyel Hammadde Aramalarında Ovabağ beldesinde ve yakın civarında çimento yapımında kullanılan, çimentoya % 33 oranında katılan çimentoya hem ucuzluk hemde sağlamlık kazandıran volkanik tüfler (tras) tespit edilmiştir. Bu tüflerin çimento sanayinde kullanılabilirliğini araştırmak amacıyla hem kimyasal hem teknolojik amaçlı numuneler alınmıştır.

2005 Yılı Eylül ayında Siirt ili Ziyaret-Gümüşkaş mevkii AR: 20051231 nolu ruhsat sahasındaki evaporitik birimin sınırı belirlenerek 1/5000 ölçekli jeoloji haritası tamamlandı. Tuzlu alanlar belirlenerek sondaj lokasyonunun verileceği yere yönelik çalışmalara ağırlık verilmiştir.
2005 Yılı Ekim ayında Siirt ili Ziyaret-Gümüşkaş mevkii AR: 20051231 nolu ruhsat sahası ve Batman ili Kozluk ilçesi Tuzluca mevkii AR: 20050686 nolu ruhsat sahası na ait 1/5000 ölçekli Jeolojik Harita alımı tamamlanmış ve sondaj yerleri belirlenmiştir. 1/100.000 ölçekli prospeksiyon çalışmalarına devam edilmiş ve Paleozoyik yaşlı metamorfik şistler içerisinde talk ve grafit oluşumları belirlenmiştir. Bingöl'de devam eden çalışmalarda K44 ve K45 paftalarında geniş bir yayılım sunan aplit granitler feldispat açısından değerlendirilerek 1/25.000 ölçekli Jeolojik Haritalara işlenmiştir. Kaolen sahaları belirlenmiştir. Bingml Sancak ve Adaklı yörelerinde traki andezitik tüf, bentonik kil ve perlit oluşumları belirlenmiş ve 1/ 25.000 ölçekli haritaya geçirilmiş ve tüm zonların numune alımları tamamlanmıştır.     

2005 Yılı Kasım ayında bir ekip Bingöl'de diğer ekip ise Muş yöresinde çalışmalara devam etmiştir. Bingöl'de K45 b1, b2 ve J44c3 paftalarının prospeksiyonu tamamlanmış olup K45b3, b4'e girilmemiştir. Muş yöresindeki çalışmalarda K46, K47, K48, J48, J49 paftalarında çalışılmıştır. K46 paftasında riyolitik tüfler, K47 ve K48 paftalarında kaolen ve kaolenize tüfler, J49 paftasında ruhsat durumları belli olmayan pomzalar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Yarma için uygun alanlar temizlenerek 62 m3 yarma yapılmıştır. Türkiye Petrollerinin petrol çalışmaları baz alınarak bu bölgede trona yataklanması olduğu düşünülmesinden hareket edilerek bölgeden 8 adet su kimyası numunesi alınmıştır. Trona yataklanmasında çok önemli olan bitümlü şeylerin en yaygın olduğu alanlardan 3 adet ÖSK çıkarılmıştır. Bölgede çok yaygın olan volkanik tüfler önce yapıtaşı olarak daha sonra tras olarak değerlendirilmesi amacıyla numuneler alınmıştır. 

2- 2005-13 E 14 nolu Bingöl Karlıova Jeotermal Enerji Aramaları Sondaj Kampı

21.04.2005 tarihinde Jeoloji Mühendisi Hanifi GÜRLER'in proje başkanlığında açılan Jeotermal Sondaj Kampında lokasyon ve sondaj yolu çalışmaları tamamlanmıştır. Ancak bölgenin özel koşulları nedeniyle ancak tek vardiya ile çalışılabileceği görülmüştür. Jeotermal sondaj çalışmalarında en az iki veya üçlü vardiya sistemiyle çalışılması gerektiğinden 12.000.000/644 sayı ve 18.05.2005 tarihli Makam Oluru ile 20.05.2005 tarihinde çalışmalara son verilmiştir.

3- 2005-13 E 16 nolu Siirt-Billuris Jeotermal Enerji Aramaları Projesi

Proje kapsamında 01.04.2005 tarihinde Jeofizik Kampı açılmıştır. 06.06.2005 tarihinde jeofizik çalışmaları tamamlanmıştır. Geçen bu süre zarfında 36 DES noktası atılmış ve yapılacak sondajın yeri tespit edilmiştir. 06.06.2005 tarihinde Jeotermal Sondaj Kampı açılmıştır.      
Tespit edilen sondaj lokasyon yerinin ve ulaşım yolunun yapımı ve lokasyon hazırlıkları toplam 1 Ay zaman almıştır.                                               
Sondaj çalışmalarına 04.07.2005 tarihinde başlanmıştır. 171/2 Roc-Bit ile 82.30 m delinmiş ve 133/8 muhafaza borusu (80 m) kuyuya indirilerek boru arkası çimentolanmıştır. Daha sonra 304.5 m 121/4 Roc-Bit ile delinmiş ve 300 m'ye 95/8 muhafaza borusu kuyuya indirilmiş ve boru arkası çimentolanmıştır. Programa göre 500±50 m olan kuyunun tamamlanması için 200 m 81/2 Roc-Bit ile delinmesi işlemine başlanma hazırlıkları yapılmıştır.
Daha önce belirtilen olumsuz koşullar nedeni ile (yol yapımı ve lokasyon yeri yapımı) arazi formunda 31.08.2005 tarihinde tamamlanması gereken çalışmaların bitmeyeceği anlaşıldığından Proje Başkanının 25.08.2005 tarih ve SJSK-2005/075 sayılı yazı ile Koordinatör Daireden 1 Aylık süre istenmiştir. Bu talep 31.08.2005 tarihinde Makam Oluru ile uygun görülmüştür. 500±50 m olarak planlanan sondaj derinliği rezervuar kayaç olan kireçtaşına 600 m ulaşınca 700 m olarak değiştirilmiş, 696 metrede 31.10.2005 tarihinde sondaj son bulmuştur. Kompresör testinde 41oC sıcaklık ve yaklaşık 7 lt/sn debide sıcak su bulunmuştur.

4- 2005-13 E 17 nolu Şırnak Hısta Jeotermal Enerji Aramaları Projesi

Proje kapsamında Jeofizik çalışmaları Arazi Uygulama Formuna göre 01.06.2005 tarihinde açılması lazım iken 06.06.2005 tarihinde jeofizik çalışmalara başlanılmıştır. Bu çalışmalar neticesinde 30 DES noktası alınmıştır. 
Yine arazi uygulama formunda 30.06.2005 tarihinde tamamlanması gerekir iken işçi alımlarının gecikmesi nedeniyle 15 günlük uzatma süresi Proje Başkanlığının 24.06.2005 tarih ve SJSK-2005/13 sayılı yazıları ile Koordinatör Daireden 15 günlük süre uzatımı talep edilmiş makamın 27.06.2005 tarihli oluru ile uygun görülmüştür. Çalışmalar 15.07.2005 tarihinde son bulmuş, lokasyon koordinatları belirlenmiştir. 500±50 m derinlikte uygun bir lokasyon tespit edilmiştir. 70-75 oC su hedeflenmiş olup Genel Müdürlüğümüzün 2005 yılı makine programının yoğunluğu sebebiyle önümüzdeki yıl sondaj çalışmaları için talimat beklenilecektir.

5- 2005-13 E 15 nolu Erzurum Tekman Jeotermal Enerji Aramaları Projesi

İş programına Doğu Anadolu Jeotermal Enerji Aramaları olarak giren bu proje 3 yıldır devam eden Bingöl Karlıova Jeotermal Enerji Aramalarının devamı olması çalışma ekibinin bölgemizden olması ve kaynakların çoğunun Bingöl İl sınırları içinde olmasından dolayı çalışmalar Bölge Müdürlüğümüzce yürütülmüştür.
Proje Uygulama Formuna göre 02.06.2005 tarihi itibariyle başlayan etüt kampı 5 teknik eleman ile yürütülmüştür. Karlıova, Tekman, Çat ve Yedisu İlçe ve civarındaki sıcak su kaynaklarının detay Jeotermal enerjisi araştırılmış, 750 km2 1/25.000 ölçekli detay Jeotermal jeolojisi çalışılmış, sıcaklıkları 58 oC olan Çat İlçesine bağlı iki kaynaktan ağırlıklı su ve izotop kimyası için numuneler alınmıştır. Ümit verici iki sahada önümüzdeki yıl Jeotermal sondaja yönelik jeofizik çalışmaları önerilerek projeye devam edilmesi düşünülmektedir.

2006 Yılı Proje Faaliyetleri

2006-32-13.15 Proje Kodu İle Güneydoğu Anadolu  EHM Kampı

2006-32-13.15 Proje kodu ile Güneydoğu Anadolu Endüstriyel Hammadde Aramaları Kampı çalışmalarına 13.06.2006 tarihinde başlanılmış ve 13.12.2006 tarihinde tamamlanmıştır.
Bu proje kapsamında Diyarbakır, Siirt, Batman, Mardin, Bingöl, Muş ve Bitlis, Adıyaman illerindeki endüstriyel hammaddelerin ortaya çıkartılmasına yönelik çalışılmış ve proje ile;
Siirt merkeze bağlı M47-b2 paftasındaki 1/5000 ölçekli detay jeoloji haritası tamamlanarak Miyosen yaşlı Germik Formasyonu içinde yer alan alçıtaşlarının konumu ortaya çıkarılmıştır. Diyarbakır-Siverek-Karacadağ üçgeninde yer alan Pliokuvaterner yaşlı bazik volkanizma içerisinde çimento sanayinde kullanılabilecek tüf etüdleri yapılmıştır. Diyarbakır-Eğil yöresinde mikritik kireçtaşları (Diyarbakır-Pembe) 1/5000 ölçekli detay jeoloji haritası tamamlanmıştır.
Adıyaman bölgesinde M39, M40, M41 paftalarında öncelikle mermer ve endüstriyel hammadde amaçlı prospeksiyon yapılmıştır. Mardin-Kızıltepe bölgesinde 7 adet mermer (N44 b4, N45 b4-a3) sahasının 1/5000 ölçekli detay jeoloji harita alımı ile N44b3 ve N45a4 paftalarında yer alan 2 adet kuvars kumu sahasının 1/5000 ölçekli detay jeolojik harita alımı tamamlanmıştır. Bitlis-Tatvan-Güreşçi (L48-b2) mevkiindeki tras sahasında 1/5000 ölçekli harita alımı yapılmıştır. Van Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Muş'ta K47b2 ve K47b3 paftalarında trona sahasının 1/5000 ölçekli detay etüt ve numunelendirilme yapılmıştır.
Siirt-Ziyaret-Ş.Osman Tepe mevkiinde ZS-1 sondajı 29.07.2006 tarihinde başlatılarak kırıntılı gereçte devam etmesi ve bu tür havzaların derinliklerinin bilinmemesi nedeniyle 27.10.2006 tarihinde 478.65'te durdurulmuştur.
Siirt-Ziyaret-Salap Tepe mevkiinde ZS-2 sondajı 15.10.2006 tarihinde başlatılarak teknik sebepler, ağırlaşan hava şartları ve geri kalan metrajın ZS-3 sondajına kaydırılmasından dolayı 16.10.2006 tarihinde 5m. de durdurulmuştur. 
Batman-Kozluk-Çayhan mevkiinde ZS-3 sondajı 30.08.2006 tarihinde başlatılarak ZS-1 sondajı ile benzer litolojileri kesmesi ve programlanan metrajda potas tuzunu kesmeyeceği düşüncesinden hareketle 25.11.2006 tarihinde 575.50 m.de durdurulmuştur.

2007 Yılı Proje Faaliyetleri

2007-32-13.07 Proje Kodu İle Güneydoğu Anadolu EHM Kampı

2007-32-13.07 Proje kodu ile Güneydoğu Anadolu Endüstriyel Hammadde Aramaları Kampı çalışmalarına 11.05.2007 tarihinde başlanılmış ve 28.09.2007 tarihinde tamamlanmıştır. Bu proje kapsamında Diyarbakır, Siirt, Batman, Mardin, Şanlıurfa, Şırnak, Muş, Van, Ağrı ve Bitlis illerindeki endüstriyel hammaddelerin ortaya çıkartılmasına yönelik çalışılmış ve proje ile;
1/100.000 ölçekli K47 paftasında Oligosen yaşlı denizel Yazla Formasyonu kumtaşlarından ytong sanayinde kullanım amacıyla kimyasal numune ve alkali toplamı 8.5'dan fazla olan Oligosen yaşlı Sergen Formasyonunun Riyolit ve Riyolitik tüflerinden seramik sanayinde feldispat amacıyla kullanımı için Kimyasal, Min+Pet ve pişme testi için Teknolojik numune alındı. Bölgede ilk defa varlığı belirlenen Paleozoyik yaşlı şistler içerisinde Granat (Almandin?) yataklanması belirlenmiş olup kimyasal, Min+Pet ve X-RD numuneleri alınmış olup boyut belirleme çalışmaları devam etmektedir. Paleozoyik yaşlı kalkşistler içerisinde Mangan (?) yataklanması belirlenmiş olup Kimyasal ve X-RD numuneleri derlenmiştir.
J46 paftasında Varto güneyi ile güneydoğusunda bazaltların altında 8-10 m kalınlıkta yaklaşık 300 m uzunlukta üzerinde örtü güneye doğru artan sepiyolitik killer (?) belirlenmiş olup X-RD, Kimyasal ve Teknolojik amaçlı numune alınmıştır.
K47 c1, c3, c4 paftalarında ki Palaeozoyik yaşlı mikaşistlerden granat amaçlı Kimyasal, Min+Pet ve X-RD amaçlı numuneler alındı.
K46 b1, b2 paftalarında geniş bir yayılım sunan, tüf karakterinde olan, seramik sanayinde alkali ve silis kaynağı olarak bilinen, seramik endüstrisinde alkali kaolen olarak tabir edilen riyolitik tüflerden Kimyasal, Min+Pet, pişme testi numuneleri derlendi.
K47 c3, c4 ve K46 b3, b4 paftalarında metamorfik şistler içerisinde mercek şeklinde konuma sahip aplit şistler, seramik sanayinde kullanımı için numuneler alınarak değerlendirildi.
J43 c3 paftasında geniş yayılım sunan Pliyosen yaşlı Solhan Volkanitleri'nin İgnimbiritik tüfleri tras için, Zırnak Formasyonu'nun plastik özellikli montmorillonitik killeri ise tuğla-kiremit sanayinde kullanılabilirliği için teknolojik numune alındı.
J47 d1, d4 paftalarında Pliyosen yaşlı Solhan Volkanitleri ile, aynı yaşlı Zırnak Formasyonu'nun volkano sedimanter serileri birbirleri ile geçişli olup, geniş bir yayılım sunmaktadır. Zırnak Formasyonu'nun gölsel serileri içerisindeki sepiyolitik killer ile tüf ve tüfitler numunelendirilmiştir. Oligosen yaşlı Sergen Formasyonu'nun Riyolitik ve Riyolitik tüfleri belirlenmiş olup seramik sanayi açısından değerlendirilmiş ve numunelendirilmiştir.
K47 d1 paftasında kalınlığı 90 m'den fazla olan Paleozoyik yaşlı şistler içerisinde Kuvarsitler belirlenmiş olup cam  ya da ytong sanayinde kullanım için numunelendirilmiştir. Mezozomda oluşmuş mikaşistler içerisinde metamorfizma etkisiyle gelişen grafit ve grafitik şistler damar ve dissemine halde olup reflektans ölçümü ve kimyasal analiz için değerlendirilmiştir.
J48 a3 paftasında ruhsatı teklif edilen alçı sahasının ruhsatı 200 hektar olarak gelmiştir. Sahanın 10-15 km KD'sunda Alibonca Formasyonu içerisinde başka bir alçı sahası bulunmuş olup numunelendirilmiştir.
Muş-Malazgirt-Aktuzla mevkiindeki tuz yataklarından ve tuzlu su çıkışları olan tuzlalardan Potas tuzuna yönelik olarak 4 adet su kimyası numunesi ve su çıkışlarının geçtiği alanlarda bıraktığı sedimanlardan jeokimyasal analiz numuneleri derlenmiştir.
L47 b1 paftasında Paleozoyik yaşlı şistler içinde kuvarsşist ve kuvarsit yatakları belirlenmiş olup ytong veya cam sanayinde kullanılabilirliği için numunelendirilmiştir.
J47 d4 paftasında 10 m masif kalınlık veren Tersiyer yaşlı volkanizma ürünü olan ignimbiritik tüfler makroskobik olarak çok iyi yapıtaşı olabilecek özelliktedir. İgnimbiritik tüflerden tam teknolojik numune alınmıştır.
2007 yılında ruhsatı alınan J48 a3 paftasında Miyosen yaşlı Alibonca Formasyonu içindeki alçıtaşlarının 1/25.000 ölçekli jeoloji haritası yapılmıştır.
2006 yılında ruhsatı alınan 4 adet Trona ruhsat sahasında önümüzdeki yıllarda sismik yapılması ve sonuca göre sondajlı çalışma yapılabileceği değerlendirildi.
1/100.000 ölçekli J48 paftası içinde ki tuzlalardan XRD, Jeokimyasal analiz ve 1 adet Su Kimyası (K tuzuna yönelik) numune alınmıştır.
J47 d3 paftasında Miyosen yaşlı trakit ve trakitik tüfler geniş yayılım sunmakta olup feldispat amaçlı değerlendirilmiştir.
J47 c2, K47 d2, K48 a1, a4 paftalarında prospeksiyon çalışması yapıldı. Ekonomik olabilecek zonlardan kimyasal ve teknolojik numune derlendi.
Mardin-Diyarbakır-Siirt bölgelerinde 2006 yılında ruhsatı alınan ve detay jeolojik etüdü yapılan sahaların (11 adet ruhsat sahası) rezerv belirleme çalışmaları tamamlandı.
İ48 d3, d4 paftasında traverten görünümlü kireçtaşı sahası belirlenerek, 100-125 hektarlık bir alanda mostra veren sahanın ruhsatı teklif edilecek şekilde 1/25.000 ölçekli jeolojik haritası yapılarak sahadan 1 adet tam teknolojik numune alınmış olup, sonuçlardan sonra ruhsat teklifi yapılacaktır.
Bulanık İlçesine bağlı alçı ruhsat sahasında en küçüğü 5, en büyüğü 30 m uzunluğunda olan yarma çalışması yaptırılmıştır.
J48 b1 paftasında geniş bir alanda mostra veren trakitik tüfler belirlenmiş olup, bu trakitleri ekonomiye kazandırmak amacıyla sahadan kimyasal analiz amaçlı numune yapılmıştır.

2008 Yılı Proje Faaliyetleri

2008-30-14.01-f Şanlıurfa ve Çevresinin 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası Alımı Projesi

Şanlıurfa ve çevresinin 1/25.000 Ölçekli Jeoloji Haritası Alımı Projesi MTA Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğümüze bağlı bulunan Şanlıurfa ve çevre ileri kapsayan 2-3 yıllık bir projedir. Bu proje çalışmalarına 01.05.2008 tarihinde başlanılacak ve  31.08 2008 tarihinde tamamlanacaktır. Bölgemiz sınırları içerisinde 1/25.000 ölçekli toplam 498 adet pafta mevcut olup bunlardan 184'ünün jeolojisi yapılmıştır. 220'sinin jeoloji haritası değişik petrol şirketlerince farklı ölçeklerde yapılmıştır. 94 paftada ise bugüne kadar hiçbir çalışma yapılmamıştır.
Proje ile hedeflenen 16 adet 1/25.000 ölçekli eksik paftaların bitirilmesi ve çalışılacak olanların çevre kayalara olan ilişkilerini ortaya çıkararak korelasyonu yapmak ve bu haritaların güncellenmesini sağlamaktır. Güneydoğu Anadolu Bölgesinin jeolojisini ve jeotekniğini aydınlatmak amacıyla bölgedeki kayaçların petrografik, petrokimyasal ve jeokronolojik sınıflamasını yaparak aralarındaki ilişkiyi kurup yaşlarını, fazlarını, oluşumlarını denetleyen sistemlere çözüm getirmek projenin esas amacıdır.  

2008-32-13.08 Proje Kodu İle Güney ve Doğu Anadolu  EHM  Kampı

Güney ve Doğu Anadolu Endüstriyel Hammadde Aramaları Projesi MTA Doğu Anadolu Bölge Müdürlüğümüze bağlı bulunan Muş, Ağrı, Kars İllerini kapsayan projedir. Bu proje çalışmalarına 01.04.2008 tarihinde başlanılacak ve 31.05.2008 tarihinde tamamlanacaktır. 

5018 Sayılı Kanunun 60.  Maddesi 2007/2 no'lu genelgenin 11.maddesi ve Maliye Bakanlığı'nın "Harcama Yetkileri Hakkında 2 no'lu Genel Tebliği" kapsamında Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesine ait aşağıda tablo ile gösterilen projelerin uygulandığı ve olabilecek ücretli işler için Doğu Anadolu Bölge Müdürlüğüne verilen işyeri, araç kiralama, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihale işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili, ihale onay belgelerinin düzenlenmesinden sözleşmenin imzalanması aşaması dahil olmak üzere geçen süreçteki tüm ihale işlemlerine ilişkin ihale yetkisinin 25.08.2008 tarihinden geçerli olmak üzere iptal edilmesi ve bu yetkinin Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğümüze verilmiştir.

 

2008 Yılı İş Programında Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesine
 ait Doğu Anadolu Bölge Müdürlüğü kapsamında yer alan Projeler

 2008-33-13.07

Doğu Anadolu
Jeotermal Enerji Aramaları

2008-33-13.07-a
2008-33-13.07-b
2008-33-13.07-c

Van-Ayrancılar Jeotermal Enerji Aramaları
Iğdır Jeotermal Enerji Aramaları
Erzurum Jeotermal Enerji Aramaları

Her Hakkı Saklıdır © MTA 2012
Tasarım: BDT Dairesi