Geçmişten Gün.

Uzaktan Algılama

Uzaktan Algılama gerekli donanıma sahip uydu ve uçaklardan, belirli bir mesafeden yapılan yeryüzünü gözleme teknolojisidir. Burada yapılan teknoloji tanımı, veri toplanmasından başlayıp, işlenmesi ve analiz edilmesine değin geçen süreçte uzaktan algılama ile uzay, uydu, iletişim, bilgisayar ve elektronikle ilgili çeşitli teknolojik gelişmeler arasında sürekli ve sıkı bir bağın olmasındandır. Bugün yerküre çevresindeki çeşitli yörüngelerde bulunan uyduların algılayıcıları, amaçlarına göre elektromanyetik tayfın değişik bölümlerinden sağlanan bilgiyi sayısal olarak depolamaktadırlar. Çeşitli yer istasyonları tarafından sinyaller halinde alınıp, kullanıcıların işleyebileceği duruma getirilen yeryüzü ile ilgili bu sayısal veriler, görüntü işleme ve analiz laboratuarlarında değerlendirilirler. Bu görüntüler üzerinde bilgisayarlar aracılığı ile gerekli düzeltme, zenginleştirme ve sınıflandırma işlemleri uygulanarak, kullanıcıların amaçlarına göre gerekli bilgi çıkartılması sağlanır.

Yeryüzünden bu şekilde elde edilen veriler aşağıdaki alanlarla ilgili çalışma konularında kullanılmaktadır:

Jeolojide: Kayaç tiplerinin tanınması, ana jeolojik birimlerin haritalanması, jeolojik haritaların revizyonu, volkanik yüzey istiflerinin haritalanması, jeomorfolojik haritalama, mineral zonları ve alterasyon alanlarının belirlenmesi, bölgesel yapıların incelenmesi, fay haritalarının hazırlanması ve depremsellik dahil güncel tektonik çalışmalarda.

Su Kaynaklarında: Su alanlarının sınırlarının çizilmesi, akarsuların ve akarsu düzlüklerinin haritalanması, kar sınırları, yüzeysel genişlikleri ve miktarının belirlenmesi, buzul özelliklerinin ve su derinliğinin belirlenmesi, drenaj ağının çizilmesi, göllerle ilgili çalışmalar.

Tarım ve Ormancılıkta: Tarımsal alanların, otlakların ve orman alanlarının belirlenmesi, tarımsal ürün gelişiminin izlenmesi, sağlıklı ve hastalıklı tarım ve orman ürünlerinin ayırımı, toprak şartlarının belirlenmesi, çeşitli nedenlerle( yangın, sel vb.) zarar gören tarım, orman ve otlak alanlarının haritalanması.

Arazi Kullanımı: Arazi kullanımında sınıflandırma, şehir planlarının güncelleştirilmesi, bölgesel planlama, ulaşım ağlarının çizilmesi,kara ve su sınırlarının belirlenmesi.

Haritacılıkta: Kartografik harita yapımında, eski haritaların güncelleştirilmesinde.

Okyanus ve Deniz Kaynaklarında: Kıyı çizgisindeki değişimin, sığlık alanların, denizde yaşayan organizmaların ve türbidit akıntıların özelliklerinin belirlenmesi, buzulların, hareket yönlerinin ve alanlarının belirlenmesi, girdap ve dalga hareketlerinin tespiti.

Çevre Konusunda: Su kirliliğinin görüntülenmesi ve haritalanması, hava kirliliğinin ve etkilerinin belirlenmesi, doğal afetlerin etkilerinin incelenmesi, yüzey madenciliğinin ve atıklarının ve diğer çevre kirliliklerinin görüntülenmesi.

Meteorolojide: Bulut dağılımı, su buharı kapsamı, yağışla ilgili bilgiler, hava akımlarının tespiti.

Termografide: Deniz suyu yüzeyindeki ısı dağılımı ile karasal yüzeylerdeki ısı dağılımı çalışmaları.

Bütün bu yukarıda sözü edilen yeryüzü ile ilgili veriler, çeşitli şekillerde gösterimi yanında veri tabanı oluşturulması, haritaların ve bilgilerin hızlı bir şekilde güncelleştirilmesi gibi yararlar da sağlayan, çeşitli alansal konularda sorgu ve analiz yetenekleri bulunan coğrafik bilgi sistemleri (CBS) içerisinde bütünleşmiş hale getirilebilmektedir.

MTA Genel Müdürlüğü Türkiye'deki Uzaktan Algılama çalışmalarını ilk olarak başlatan kurumdur. 1971 yılında MTA'nın önderliğinde Harita Genel Müdürlüğü, DSİ, Orman Bakanlığı ve TÜBİTAK gibi kurumların katılımıyla Uzaktan Algılama ile ilgili bir milli komite oluşturulmuştur. Komitenin hazırladığı rapor ışığında 1975 yılında MTA Jeofizik Etütleri Dairesi'ne bağlı olarak Uzaktan Algılama Servisi kurulmuş ve bu servis Landsat MSS görüntüleri analiz ederek hizmet vermeye başlamıştır. 1983 yılında Birleşmiş Milletler Projesi çerçevesinde alınan yeni yazılım ve donanımlarla laboratuvar daha ileri seviyeye getirilmiştir. 1990 yılına kadar rutin çalışmalarına devam eden serviste, 1991 yılından itibaren yeni teknolojik gelişmelere uyum sağlamak üzere reorganizasyona gidilmiş ve 1994 yılı ikinci yarısında bugünkü yeni ve modern yapısına kavuşturulmuştur. 2000 yılında Veri Hazırlama Koordinatörlüğü ile birleştirilerek Uzaktan Algılama ve Coğrafik Bilgi Sistemleri Koordinatörlüğü'ne dahil olan merkez, 2002 yılı başlarında Dr. İsmail Seyhan Uzaktan Algılama Merkezi adı altında yeni binası ve yenilenen ekipmanları ile hizmet vermeye başlamıştır.

Kurulduğu günden, günümüze kadar yenilenen teknolojiyi takip eden Uzaktan Algılama Merkezi kurum içinde oluşturulan projelere ön bilgi ve destek vermesiyle birlikte, kendi bünyesinde geliştirdiği yurt içi ve dışındaki projeleri de yürütmektedir. Merkezde yapılan bazı çalışmalar özellikle bölgesel genel jeolojik oluşumların tespit edilmesi, metalik, endüstriyel ve enerji hammadde aramacılığına yönelik olarak yüzey verilerinin belirlenmesi, jeomorfolojik oluşumların tespitinde, doğal afet ve çevre kirliliği ile hidrojeolojik çalışmalar şeklinde özetlenebilmektedir. Ayrıca, bilgi ve deneyimi sayesinde Türkiye'nin yakın komşu ülkelerindeki meslektaşlarına uzaktan algılama eğitimi vererek uluslararası platformda yerini almıştır.

Jeoloji Etütleri Dairesine bağlı olarak görev yapan merkezin laboratuar bünyesinde uzaktan algılama ve coğrafik bilgi sistemleri konusunda en ileri teknolojilere göre geliştirilmiş donanım ve yazılım sistemleri bulunmaktadır. Uzaktan Algılama Merkezinde önceleri ERTS (Earth Resources Tecnology Satellite) olarak bilinen Landsat-I, Landsat 2, 3, 4, 5, 6, 7 uydu verileri kullanılmıştır. Günümüzde ise jeolojik amaçlara daha uygun olan ASTER uydu verileri kullanılmaktadır.