Geçmişten Gün.

Tarihçe

Ülkemiz dünya üzerinde jeolojisi oldukça karmaşık ve tektonik bakımdan oldukça etkin, doğal afetlerin sıkça yaşandığı bir bölgede yer almaktadır. Jeolojideki karmaşıklık, yeraltı kaynaklarının bulunmasını güçleştirdiği gibi mevcut yatakların işletilmesi aşamasında da önemli problemlerin ortaya çıkmasına ve fiziksel çevrede pek çok sorunla karşılaşılmasına, ekonomik, sosyal ve kültürel kayıplara neden olmaktadır. Doğanın sunduğu kaynaklardan yararlanmanın yanı sıra, gerek yer kabuğunda gerekse çevremizde karşılaşılan sorunların çözülmesi ancak ayrıntılı jeoloji araştırmaları yapılmasıyla mümkündür.

Türkiye'deki ilk jeoloji çalışmaları 1839'da ilan edilen Gülhane Hattı Hümayunu'ndan sonra yabancılar tarafından başlatılmıştır. Bu araştırmalar demiryolu ve posta güzergahları ile sınırlı maden alanlarında dağınık olarak yürütülmüştür. Cumhuriyet'in ilan edilmesinden sonra bu dönemde ülkemizin yeraltı servetlerinin devlet eliyle ortaya çıkartılması ve değerlendirilmesi düşüncesiyle, ilk defa 1933 yılında Ekonomi Bakanlığı'na bağlı "Petrol Arama ve İşletme İdaresi" ve "Altın Arama ve İşletme İdaresi" isimleriyle iki bağımsız müessese kurulmuştur. Bir süre sonra bu kuruluşlarla madenciliğimizin gelişmesinin sağlanamayacağı anlaşılmış, bütün madenlerimizin jeoloji ve madencilik usulleriyle ve de sistematik olarak tetkiki ve işletilmesi maksadıyla, 22 Haziran 1935 tarihinde, 2804 sayılı kanunla her iki kuruluşu da içine alan M.T.A. Enstitüsü kurulmuştur.

Enstitü ilk olarak Ankara'da Ulus semtindeki eski Adliye Sarayı karşısındaki bir apartman katında, her birinde birkaç personelin çalıştığı Muhasebe, Laboratuar, Kömür, Petrol ve Diğer Metaller olmak üzere beş üniteden oluşturulmuştur. 1939 yılına kadar, Metal, Kömür ve Petrol Grupları faaliyet göstermiş, her grup kendi konusuna giren madenlerin jeolojisini ve araştırmalarını kendi teşkilatlarıyla yapmıştır. Bir müddet sonra, bu grupların harita, resim, fotoğraf ve atölye işlerini yapmak üzere, Yardımcı Teknik İşler Kısmı (Y.T.İ.K.) kurulup faaliyete geçirilmiştir. Daha sonraları jeolog ve prospektörler bu kısımda toplanmaya başlamış ve Saha Araştırma ve Mesaha (S.A.M.) Grubu oluşmuştur. Böylece Metal ve Kömür Gruplarında yalnız arama işleri kaldığından, bunlar da, Maden Arama Grubu (M.A.G.) adı altında birleştirilmişlerdir.

1940 senesinde M.T.A. Enstitüsü gelişme safhasına girerken, kurum içinde bir taraftan Jeolojik Etütler ve Prospeksiyonlar (J.E.P.), diğer taraftan Tahlil ve Tecrübe Laboratuarları (T.T.L.) uzmanlaşmış birer bilim şubesi olarak örgütlenmiş bulunuyordu. Zaman içinde S.A.M. Grubunda, Jeoloji ve Prospeksiyon yerine maden sondajları önem kazanmış ve ilk araştırma kazıları da bu gruba verilerek "Teknik Ameliyat Grubu" oluşturulmuştur..

1950 Yılında Jeolojik Etütler, Maden Arama ve Prospeksiyonlardan ayrılmış; 1951'de Maden Arama Şubesi, 1954 yılında ise Genel Jeoloji, Petrol Jeolojisi, Hidrojeoloji, Paleontoloji ile Plan ve Proje Servislerinden oluşan Jeoloji Şubesi kurularak çalışmalarına başlatılmıştır. 1967 yılında gittikçe yoğunlaşan petrol arama çalışmalarını daha akılcı bir şekilde yürütebilmek için Petrol Servisi ile artan analiz taleplerini karşılamak üzere Tahlil ve Tecrübe Laboratuarları (T.T.L.), Jeoloji Şubesinden ayrılarak bağımsız birer şube haline gelmişlerdir. Jeoloji Şubesinin adı da bu tarihten itibaren Jeolojik Haritalar Şubesi olmuştur.

1975 Yılında Jeolojik Haritalar Şubesinin içinden, temel jeoloji araştırmaları gerçekleştirmeye yönelik Genel Direktörlüğe bağlı bir Temel Araştırmalar Servisi oluşturulmuş, bu servis 1976 yılında da Daire haline getirilmiştir. Ancak 25.4.1984 gün ve 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Jeoloji Etütleri Dairesi ve Temel Araştırmalar Dairesi tekrar birleştirilerek Jeoloji Etütleri Dairesi adı altında toplanmıştır.