Untitled Document

MİNERALOJİ VE PETROGRAFİ LABORATUVARLARI

GENEL AÇIKLAMALAR

Yapılacak her türlü analiz için; numune işareti, analizi talep eden tarafından verilmiş olmalı, aynı işaret okunabilir bir şekilde etiketle hem numune üzerine, hem de analiz başvuru formuna yazılmalıdır. Numuneler temiz, kalın şeffaf bir naylon torba içerisinde veya sağlam bir bez torba içerisinde getirilmelidir (resmi kurumlar tarafından gönderilen mühürlü numuneler hariç). Aynı numune işareti ile birbirinden farklı numuneler getirilmemelidir. Aksi durumda numuneler işleme alınmaz. Numuneler alındığı yeri ve/veya amaçlanan çalışmayı en iyi temsil edebilecek şekilde seçilmelidir.

Mineralojik-Petrografik Analizler İçin:

Numunenin mineralojik-petrografik analizle değerlendirilebilmesi,  yani doku, mineralojik bileşim ve benzeri özelliklerine dayanılarak tanımlanabilmesi için gönderilecek olan parçanın yeteri kadar pekişmiş, kolayca dağılmayan, sert, incekesit ve/veya parlatma yapımına uygun olması gerekir.
Numune, alınmış olduğu sahayı en iyi temsil edecek şekilde seçilmiş olmalıdır. Kayaç numuneleri, eğer varsa, atmosferik koşullarda bozunmuş/günlenmiş  yüzeyi mümkün olduğunca temizlendikten sonra taze kısmından alınmalıdır. Döküntü malzemeden alınan numuneler için verilecek olan mineralojik - petrografik her türlü bilgi sadece o parçaya ait bilgi olup, alındığı sahayı temsil etmez. Numune en az 5x5x5 cm3 en fazla 10x10x10 cm³ büyüklüğünde olacak şekilde alınmalıdır. Aynı numunede birden fazla analiz yapılacaksa, yapılacak analizlerin türüne ve sayısına göre örnek büyüklüğü arttırılmalıdır.

X-Işını Difraktometresi (XRD) Analizleri İçin:

XRD analizi; optik mikroskobik yöntemler ile kesin olarak tanımlanamayacak nitelikte olan doğal minerallerin tanımlanabilmeleri için uygulanır. XRD analizi yapılacak olan numune, her ne kadar öğütülüp toz haline getirilse de mümkün mertebe örneğin öğütülüp toz haline getirilmemiş parçasının gönderilmesi de gereklidir. Farklı kimyasal ve fiziksel deneylere maruz kalmış ve zorunlu olarak son aşaması toz haline getirilmiş numuneler hakkında yeterince bilgi verilmelidir. Numune miktarı, kırılıp öğütülmemiş, masif halde ise 5x5x5 cm³ büyüklüğünde, toz halinde ise standart kalitatif analiz için en az 20 gram, detay kil minerali analizi için en az 50 gram olmalıdır.

Böbrek veya Diğer Vücut Taşlarının Analizi İçin:

Böbrek veya mesane taşları, her türlü vücut salgısından ve dokusundan arındırılmış, mümkünse alkol veya su ile yıkanıp temizlendikten sonra oda sıcaklığında kurutulmuş olmalıdır. Taş temiz, küçük bir kutu veya ağzı kapatılmış naylon poşete konulup analize iletilmelidir. Sargı bezine sarılmış olarak gönderilmemelidir. Çok ince taneli böbrek veya mesane taşlarının sargı bezi dokusu içinde hapsolması veya kaybolması söz konusu olduğundan mesuliyet kabul edilmez. Ayrıca taşlar muhafazası amacıyla doğrudan şeffaf bant ve benzeri yapıştırıcılar üzerine yapıştırılmamalıdır.

Analizden sağlıklı sonuç alınabilmesi için taş minimum 3 mm çapında olmalıdır.Daha küçük boyutlardaki taşlarda sağlıklı analiz ancak küçük parçalar halinde çok sayıda böbrek taşının analizi ile mümkün olmaktadır.

Sıvı Kapanım Analizleri İçin:

Sıvı kapanım analizleri ışık geçirgen olan ve olmayan mineraller olmak üzere 2 grup mineral üzerinde yapılabilmektedir. Minerallerin belirli kristal boyutunun altında olmaması gereklidir. Analizin sağlıklı yapılabilmesi için en az 3 mm ve üzeri kristal boyutundaki minerallerin bulunduğu numuneler seçilmelidir. Daha küçük kristal boyutuna sahip minerallerde analiz yapmak mümkün olamayabilir.

Sıvı kapanım analizlerinin yapılabildiği en elverişli ışık geçirgen mineral türleri başlıca; kuvars, fluorit, barit, kalsit ve sölestin şeklinde sıralanabilir. Ancak bunların dışındaki ışık geçirgen minerallerde de sıvı kapanım çalışması, numunenin izin verdiği ölçüde yapılabilmektedir.

Işık geçirgen olmayan metalik cevher minerallerine ait numunelerde sıvı kapanım analizleri kızılötesi (IR) kamera yardımı ile sadece belirli metalik cevher mineralleri için yapılabilmektedir. Bunlar uygun kristal boyutuna sahip Pirit, Molibdenit, Enargit, Kalkozin, Stibnit, Sinobar, Sfalerit, Volframit mineralleri olup, kızılötesi (IR) kamera ile görüntü alınması mümkün olan minerallerdir.

Cevherleşmenin tipine yönelik çalışmalarda, alınacak olan numunelerin cevherleşme ile olan yaş ilişkisi kesin olarak bilinmelidir. Damar tipi cevherleşmelerde sistematik örnek alınmalıdır. Numunelerin analize uygunluğu, tamamen numuneyi alanın sorumluluğundadır.

Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) Analizleri için:

Numuneler kesinlikle nemli olmamalı, temiz olmalı, ayrıca gerektiğinde parça çıkartmak için sulu veya susuz kesime uygun olmalı ve kesim veya taban traşlaması esnasında dağılmamalıdır. Düşük vakum koşulları altında çalışma gerektiren numuneler kabul edilmez. Zeolit gibi gözenekliliği fazla olan numuneler en az bir gün süre ile vakum altında tutulacağından ilgili birime birkaç gün önceden gönderilmelidir. Mikrofosil numuneleri için numunelerin hazırlanması sorumluluğu analizi talep eden kişiye aittir.

Mineral Serbestleşme Derecesi Analizleri (MLA) İçin:

Zenginleştirilmiş cevher minerallerine ait numuneler, öğütülmüş ve belirli elek aralıklarında elenerek tane boyu fraksiyonlarına ayrılmış olmalıdır. Elek fraksiyonlarında en iri tane boyu 1000 mikron ve daha altında olmalıdır. 100 mikronun altındaki elek fraksiyonları için elek aralıkları mümkün olduğunca dar tutulmalıdır (-100+75 mikron, -75+53 mikron, -53+38 mikron, -38+15 mikron gibi). Numune miktarı en fazla 100 gram olmalıdır. 38 mikrondan daha küçük tane boyuna sahip olan elek fraksiyonları için topaklanma eğilimi yüksek olduğundan, çok ince taneli elek fraksiyonları numune hazırlama esnasında topaklanmaya sebebiyet vermeyecek şekilde, yaş elek analizi yapılarak, hazırlanıp gönderilmelidir.

Fourier Dönüşümlü Kızıl Ötesi Spektrometresi (FT-IR) Analizleri İçin:

Orta Kızıl Ötesi Bölgede (MIR), toz numunelerin elmas kristalli ATR’de veya KBr ile hazırlanmış 13 mm’lik pelletler’den itibaren gerçekleştirilecek spektrum çekimleri için 50 – 100 mg arasındaki miktarlarda toz numenelere ihtiyaç duyulmaktadır.

-->