Cumhuriyetin daha ilk yıllarında madencilik eğitimine el atılmıştır. Zonguldak'ta orta ve yüksek dereceli teknik okullar açılmış ve yurt dışına maden mühendisliği eğitimi için öğrenciler gönderilmiştir. 1924 yılında kurulan Sanayi ve Maadin Bankası, 03 Haziran 1933'de Sümerbank şekline dönüştürülmüştür. 1934 yılında Sümerbank ve İş Bankası ortaklığıyla Keçiborlu Kükürtleri işletmeye alınmıştır. Daha sonraları Karabük Demir Çelik Fabrikasının kurulmasıyla görevlendirilen Sümerbank yakın zamanlara kadar önemli madencilik kuruluşlarımızdan birisi olmuştur. Mezopotamya uygarlığını kuran Sümerlerin ismini taşıyan bu kuruluş, MTA tarafından bulunup Etibank tarafından işletilen madenleri, kuracağı fabrikalarda değerlendirilecek şekilde düşünülmüştü. Aynı yıllarda İktisat Vekaletine bağlı olarak Petrol Arama ve İşletme İdaresi ile Altın Arama ve İşletme İdaresi kurulmuş, diğer madenler için de bir jeoloji enstitüsü projesi hazırlanmıştır. Bu sıralarda toplanan madencilik şuralarında alınan kararlarla bu üç kuruluş bir çatı altında toplanarak 22 Haziran 1935 tarihli ve 2804 Sayılı Kanunla Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü kurulmuştur.

70 yıl önce kabul edilen ve günümüze kadar birçok politika değişikliklerine rağmen 2804 sayılı Kanun günümüzde önemini hala korumaktadır. MTA Genel Müdürlüğü'nün görevleri 2804 Sayılı Kanunun 2.maddesinde "Ülkemizde işletmeye elverişli maden ve taşocağı sahalarının bulunup bulunmadığını, işletilen maden ve taş ocaklarının daha faydalı şekilde işletilme koşullarını araştırmak, ve buna yönelik arama işlemleri, bilimsel, jeolojik ve teknolojik tetkikleri yapmak, harita, plan ve kesitler hazırlamak, proje, fen raporları ve karlılık hesapları yapmak ve madencilik sektörüne kalifiye eleman yetiştirmek" olarak belirtilmiştir.
Maden aramacılığı, madenciliğin kapısını aralayan ve sürdürülebilirliğini sağlayan en önemli faaliyettir. Yüksek risk, arama yatırımlarının en belirgin özelliğidir. Riski kabul edilebilir düzeye düşürebilmenin ve maden aramayı defineciliğe dönüştürmekten kurtarmanın tek yolu bilimselliğe dayanan yöntemleri kullanmaktadır. Karmaşık jeolojik yapısı nedeniyle arama problemleri zor olan ülkemizde bilimselliğin önemi daha da büyüktür.

Anadolu'da madencilik ve maden aramacılığı binlerce yıl öncesine dayanmasına rağmen bilimsel ve sistemli maden aramacılığı 1935'de MTA Genel Müdürlüğü'nün kurulmasıyla başlamıştır. MTA, kuruluşundan bu yana geçen 70 yıllık sürede ülkemizin jeolojik yapısının belirlenmesi ve buna dayalı olarak maden potansiyelinin açığa çıkarılması için büyük hizmetler yapmıştır. Günümüze kadar yaklaşık 1.5 milyon m. linyit, 310 bin m. taşkömürü, 725 bin m. metalik madenler, 280 bin m. endüstriyel hammadde, 380 bin m. uranyum ve toryum, 140 bin m. petrol, 250 bin m. jeotermal için olmak üzere toplam 4 milyon m.'ye yaklaşan sondaj yapılmıştır. Ülkemizin bilinen tüm maden yataklarının hemen hemen hepsinin ilk bulunuşlarında ya da rezervlerinin arttırılmasında MTA'nın katkıları vardır. Demir çelik, ferro krom, bakır, alüminyum, krom kimyasalları, bor ürünleri, seramik, cam, çimento gibi ülkemizde birçok madene dayalı sanayinin kurulması ve geliştirilmesi, MTA'nın bulduğu ya da bulunmalarına destek verdiği maden rezervleri sayesinde mümkün olmuştur. Ülkemizin ilk bulunan petrol sahaları olan Raman ve 1954'te bulunan Garzan petrol sahaları MTA tarafından bulunmuştur.

Ülkemiz için en önemli alternatif enerji kaynaklarından biri de jeotermal kaynaklar için 1962 yılından beri sürdürülen sistematik araştırmalar sonucunda 170 adet jeotermal sahanın varlığı ortaya konmuştur. Ülkemizin teorik jeotermal potansiyeli 31500 MWt olup bunun 3190 MWt'lik kısmı görünür hale getirilmiştir. MTA Genel Müdürlüğü, çeşitli alanlarda uzmanlaşmış deneyimli insan gücü, gelişmiş makina parkı ve çok amaçlı laboratuvar imkanları ile üstlendiği görevleri en iyi şekilde yerine getirmeye çalışmaktadır. Maden yatakları ve arama konularında dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmekte ve teknolojisini sürekli yenilemektedir. MTA bugün uzaktan algılama dahil, en ileri teknolojiye ve bu teknolojileri etkin biçimde kullanabilen teknik kadrolara sahip bir kuruluştur. Madenciliğin önemli bir alt yapı bilgileri deposu olan Derleme servisindeki 11000'e yakın raporun dijital ortama aktarılarak madencilik sektörünün hizmetine sunulmakta olup çalışmalar devam etmektedir.
MTA Genel Müdürlüğü,
- Ülkemiz jeolojisinin sunduğu imkan ve avantajları
- Madenciliğe dayalı sanayi tesislerimizin artan ve çeşitlenen ihtiyaçlarını,
- Arz ve talep yapısındaki değişmeleri (iç ve dış pazarlardaki gelişmeleri),
- Teknolojik ilerlemeleri,
- Maden ve maden ürünleri ithalat ve ihracatındaki gelişmeleri,
Göz önüne alarak zaman zaman yenilediği önceliklerine göre, yönlendirdiği arama projelerini gerçekleştirmektedir. MTA teknoloji araştırmaları kapsamında da cevher zenginleştirme ve malzeme geliştirme çalışmaları yapmaktadır. Kaya ve Zemin Mekaniği Test Merkezi, madencilik jeotekniği konusunda gelişmiş merkezlerin başında gelmektedir.
MTA Genel Müdürlüğü maden arama çalışmalarını 2804 sayılı Kuruluş Kanunu ve 3213 sayılı maden Kanunu'na göre yapmaktadır. 5177 sayılı Kanunla değiştirilen 3213 sayılı Kanunun 47.maddesine göre MTA'ya özel kişi ve kuruluş ruhsatları da dahil olmak üzere geniş alanlarda araştırma ve arama yapabilme hakkı sağlanmıştır. MTA ülke madenciliğinin hizmetinde olup işletme hakkı olmaması nedeniyle hiçbir zaman özel sektöre rakip olmamıştır. MTA kendi adına yürüttüğü arama ve araştırma projeleri neticesinde ekonomik değerleri olan sahaların ülke ekonomisine kazandırılması için Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne devredilmektedir. Ruhsat sahalarından üretilen madenlerden alınacak devlet hakkı, 5177 sayılı Maden Kanunu'na göre ocak başı satış tutarının % 2 - 4 değerleri arasında değişen oranlarda alınmaktadır.Bu tip çalışmalar dışında MTA Genel Müdürlüğü tip mukaveleli ve ücretli etütler ile özel madencilerimize de destek vermektedir.

MTA Genel Müdürlüğü maden yataklarını keşfederek ülke ekonomisine sunmaktan gurur duyacaktır


<<başa dön