KÖMÜR BİRİMİ

n Birim çalışma konuları kömür, bitümlü şeyl, asfaltit ve CO2 arama ve araştırmaları oluşturmaktadır. Bu bağlamda üretilen projelerde, öngörülen alanların değişik ölçeklerde prospeksiyon, etüt ve detay etütleri gerçekleştirilmektedir. Çalışmalar sonucunda ümitli görülen alanlar belirlenerek ruhsat talebinde bulunulmaktadır. Maden İşleri Genel Müdürlüğü’ne yapılan ruhsat talebine hak sağlanması durumunda bu alanlarda yapılmasını önerdiği jeofizik araştırmaları ve sondajlı aramaları denetlemektedir.

n Birim, araştırma alanlarına giren konularda danışmanlık hizmeti de vermektedir; Ayrıca özel ruhsat saha sahiplerinin başvurularını değerlendirerek, olumlu gördüğü sahalarda “Tip Mukaveleli Projeler” kapsamında araştırma ve rezerv geliştirme amaçlı çalışmalar gerçekleştirmektedir.

TÜRKİYE LİNYİT SAHALARI

Kömür Aramaları:

n Ülkemiz toplam dünya Linyit rezervinin yaklaşık % 1.6 sını içermektedir ve linyit açısından önemli bir yere sahiptir. Bununla birlikte linyitlerimizin %79 unun, 2500 kcal/kg ısıl değerin altında olması daha çok termik santrallerde kullanımını ön plana çıkartmıştır. Gerçekleştirmiş olduğumuz yaklaşık 62,000.000 ton üretimin % 85 i termik santrallerde tüketilmektedir. Linyite dayalı termik santrallerimizin kurulu gücü 6.549 MW olup bu güç toplam kurulu gücümüzün % 28 ine karşılık gelmektedir. Son yıllarda kurulu güç doğalgaz çevrimli termik santraller lehine hızla değişmiştir. Dış kaynaklı doğal gazın elektrik üretiminde kullanılması yerine rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarımız hızla devreye sokulması ve bilinenlere yeni ünitelerin ilavesi ile kurulu gücümüzün 10.000 MW daha arttırılması mümkün görülmektedir.

n 2005 yılında Enerji üretiminde yerli kaynaklara önem verilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması bağlamında önümüzdeki 10 yıl içerisinde sanayileşme ve nüfus artışına koşut olarak artan enerji talebinin karşılanması amacıyla; yeni kömür sahalarının bulunması ve bilinen sahaların geliştirilmesi çalışmalarına hız verilmiştir.

n 2005 yılında Enerji üretiminde yerli kaynaklara önem verilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması bağlamında önümüzdeki 10 yıl içerisinde sanayileşme ve nüfus artışına koşut olarak artan enerji talebinin karşılanması amacıyla; yeni kömür sahalarının bulunması ve bilinen sahaların geliştirilmesi çalışmalarına hız verilmiştir.

n Bu bağlamda linyit aramaları konusunda 2005 yılına kadar Türkiye genelinde başta MTA Genel Müdürlüğü olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler tarafından yapılmış çalışmaların yer bilimlerindeki gelişmeler çerçevesinde yeniden irdelenmesi ve verilerin bilgisayar ortamında yeniden değerlendirilmesi ile yeni hedef alanlar ortaya çıkartılmıştır.

n Belirlenen bu hedef alanlarda yeni linyit sahalarını bulunması ve rezerv artırma amaçlı olarak 2006 yılında sondaj çalışmaları başlatılmıştır.

Kömür Arama Çalışmaları Sonuçları:

n Türkiye’de, içerisinde yer yer linyit de bulunduran Neojen yaşlı birimlerin yayılım alanı yaklaşık 110.000 km2 yi bulmaktadır.

n 2005 yılına kadar gerçekleştirilen prospeksiyon çalışmaları ile söz konusu yüzlek vermiş alanın tamamına yakın bir bölümü araştırılmış linyit içerebilecek özellikle olduğu belirlenen 40.000 km2 lik alanın detay etütleri yapılmıştır. Bu araştırmalar süresince toplam 1.459.000 m. linyit sondajı yapılmış ve 117 adet linyit sahası saptanmıştır. 2005 yılına kadar belirlenen linyit rezervi ise yaklaşık 8,4 milyar tondur. Bu rezervin yaklaşık 7 milyar tonu görünür rezerv katagorisinde belirlenmiştir.

ÖNEMLİ KÖMÜR SAHALARI ve POTANSİYEL KULLANIM ALANLARI

n Bakanlığımız tarafından başlatılmış olan kömür seferberliği doğrultusunda uygulamaya konan “Linyit Rezervlerinin Geliştirilmesi ve Yeni Sahalarda Linyit Aranması Projesi” kapsamında; kömür aramaları konusunda 2005 yılına kadar Türkiye genelinde başta MTA Genel Müdürlüğü olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler tarafından yapılmış çalışmaların yer bilimlerindeki gelişmeler çerçevesinde yeniden irdelenmesi ve verilerin bilgisayar ortamında yeniden değerlendirilmesi ile yeni hedef alanlar belirlenmiştir. Belirlenen bu yeni hedef alanlarda 2006 yılında başlatılan arama ve rezerv geliştirme sondajları sonucunda; Trakya Havzasında yapılan sondajlar sonucunda uhdesi MTA Genel Müdürlüğünde bulunan bir sahada 8 milyon ton yeni kesinleşmiş linyit rezervi ve 600 milyon ton da potansiyel rezerv bulunmuştur. Manisa-Soma havzasında 100 milyon ton'luk ilave bir rezerv artışı sağlanmıştır. Afşin – Elbistan havzasında da 732 milyon ton'luk ilave rezerv artışı sağlanmıştır.

n Bu çalışmalar sonucunda toplam 842 milyon ton ilave linyit rezervi ve 600 milyon yon da potansiyel rezerv ortaya çıkartılarak ülke ekonomisine kazandırılmıştır.

n 842 milyon ton olan yeni linyit rezervimizin ülkemiz ekonomisine katkısı net (842.000.000 X 20 $ = ) 16.840.000.000 $ dır.

n Bu rezerv artışı ile 8.4 milyar ton olan Türkiye Linyit rezervi çalışmalar sonucunda 9.2 milyar ton’a ulaşmıştır.

1935 – 2000 YILLARI ARASINDA YAPILAN FOSİL YAKIT AMAÇLI

SONDAJLARIN DAĞILIMI

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YILLAR İTİBARİYLE KÖMÜR SONDAJLARI ve REZERV ARTIŞI

2006 KÖMÜR PROJE ALANLARI VE İŞ MİKTARLARI

2006 YILINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN ÇALIŞMALAR

2007 YILINDA YAPILAN LİNYİT ARAMALARINA YÖNELİK ÇALIŞMA VE İŞ MİKTARLARI

2007 YILINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN ÇALIŞMALAR

2008-2013 YILLARI ARASI KÖMÜR ARAMA PROJELERİ VE HEDEFLERİ

n Ülkemizin her yıl artan enerji gereksiniminin karşılanmasında fosil yakıtların önemi bilinmektedir. Bu nedenle “Linyit Rezervlerinin Geliştirilmesi ve Yeni Sahalarda Linyit Aranması Projesi” kapsamında 2005-2007 yılları arasında yapılan çalışmalar sonucunda yeni kömür sahaları ve kömür rezervleri belirlenmiştir.

n Bu çalışmalar dikkate alınarak 2008-2013 yılları arasını kapsayan dönem için, devam eden projeler ile birlikte yeni projeler belirlenmiştir. Bu projeler Trakya Havzası, Konya-Karapınar Neojen Havzası, Kayseri-Maraş-Sivas Havzası, Afyon – Burdur - Denizli Havzası, Isparta - Gelendost Havzası, Niğde (Ulukışla) Havzası, Muş Havzası, Tokat (Artova) Havzası ve Bingöl (Karlıova) Havzası’ndaki kömür aramalarıdır. Bu projelerde etüt ve sondajlı çalışmalar yürütülecektir. Bu yıllar arasında toplam 200.000 metre sondaj ve 14.175 km2 etüt yapılması planlanmıştır. Çalışmalar sonucunda 1 milyar ton civarında görünür + muhtemel kömür rezervi artışı beklenmektedir.

n 2008 yılında önceki yıllarda yapılan çalışmaların ışığı altında “Trakya Havzası Kömür Aramaları Projesi” kapsamında 15.000 m. sondajlı arama planlanmış olup önceki yıllarda tespit edilen kömür rezervi görünür hale getirilecektir. Ayrıca, bu proje kapsamında Pınarhisar – Vize (Kırklareli) yöresinde yeni alınmış olan 19 adet ruhsat sahasında 4.000 m. sondajlı arama planlanarak yapılacaktır. 2007 yılı içerisinde “Konya-Karapınar Neojen Havzası Linyit Aramaları Projesi” kapsamında yapılan sondajlı araştırmalar sonucunda MTA ruhsat alanlarında 46 m. kalınlığa varan kömür damarı kesilmiştir. 2008 yılı içerinde havzadaki kömür potansiyelinin ortaya çıkarılmasına yönelik olarak 4.000 m. sondaj planlanmıştır. “Afyon-Burdur-Denizli Kömür Aramaları Projesi” kapsamında etüt çalışmaları sonucunda ruhsatı alınmış olan 2 adet sahada 1.500 m. sondaj planlanmıştır. “Isparta-Gelendost Havzası Kömür Aramaları Projesi” kapsamında ruhsatı alınmış olan 2 adet sahada 1.300 m. sondajlı arama planlanmıştır. “Orta Anadolu Fayı (OAF) ve Doğu Anadolu Fayı (DAF) Zonlarındaki Pliyo-Kuvaterner Çökel Düzlüklerin Altındaki Neojen Havzaların (Kayseri-Maraş-Sivas) Enerji Hammadde Yönünden Sondajla Denetlenmesi Projesi” kapsamında ruhsatlar alınıp 4.000 m. arama amaçlı sondajlar planlanmıştır.

2008 KÖMÜR PROJE ALANLARI VE İŞ MİKTARLARI

2008-2013 KÖMÜR ARAMA HEDEFİ

Toplam 200.000 metre Sondaj

Toplam 14.175 km² Etüt