en s

Kuzey Batı Anadolu’nun  Kabuk Yapısının

Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması  Projesi

 

H. Hayrettin OKAY

Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanı

 

TÜBİTAK, “Ülkemizin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için; toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal önceliklerimiz doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları geliştirmek, bunları gerçekleştirecek altyapı ve araçları oluşturmaya katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek ve yürütmek, bilim ve teknoloji kültürü oluşturmakta öncü rol oynamak” olarak tanımladığı misyonu çerçevesinde, Kamu Kurumlarının araştırma çalışmaları ile çözümlenecek sorunlarını ele alan projeleri desteklemek amacıyla 10 Mart 2005 tarihli Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu Kararı ile yeni bir program başlatmıştır.

TÜBİTAK, Kamu Kurumları Araştırma Projelerini Destekleme Programı ile Avrupa Birliğine uyum sürecinde kamu kurumlarının işlevlerini verimli ve etkin kılmayı, kurumların sorunlarını tanımlama ve çözmek için bilimsel ve sistematik yaklaşım uygulanmasını, kalıcı işbirlikleri oluşturmayı ve sorunların çözümü ile toplumsal, sosyal, teknolojik ve ekonomik yaygın etki sağlamayı hedeflemektedir.

TÜBİTAK, Kamu Kurumları Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında; T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığı’nın önerisi, Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü ve Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü desteği ile yürütülecek olan “Kuzey Batı Anadolu’nun Kabuk Yapısının Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması” proje önerisi yukarıda ismi geçen kurumlar tarafından beraber hazırlanmıştır. Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığı’nın TÜBİTAK’a sunduğu ve  TÜBİTAK tarafından kabul edilen “Kuzey Batı Anadolu’nu Kabuk Yapısının Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması” projesi 01.07.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Genel Müdürlüğümüz içerisinde Türkiye genelinde başarı ile yürütülen 6 projeye imza atmış Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığı tecrübeli, deneyimli ve konusunda uzman Jeofizik Mühendisleri ile Teknik Elemanlarının önderliğinde MTA Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı, Ankara Üniversitesi ve Cumhuriyet Üniversitesinin desteği ile uzun ve yorucu bir çalışma sonucu; “Kuzey Batı Anadolu’nun Kabuk Yapısının Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması” Projesini başarıyla hazırlamış ve TÜBİTAK’a sunmuştur.  

Proje önerimiz; 10 Mart 2005 tarihli Bilim Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK) toplantısı sonucu alınan kararlar çerçevesinde ulusal önceliklere uygun bir kapsam içermektedir. Özellikle kamu kurumlarının problemlerini çözmeyi hedefleyen Projemiz; Kurumsal problemleri çözmede yardımcı olan, AR-GE boyutuna önem veren ve Kamu Kurumu-Üniversite işbirliğini destekleyen bir içeriğe sahiptir. Bu temel unsurlar projemiz içerisinde ağırlıklı olarak yer almıştır.

 

Bu projede yapacağımız çalışmalar aşağıda özetlenmektedir.

  • MT(manyetotellürik) ölçüm  çalışmalarıyla eş zamanlı olarak yapılacak, gravite yöntemi ölçüm çalışmalarından bölgenin yoğunluk dağılım haritasına ayrıntılı bilgi eklenmesi,
  • İkinci aşama olarak elde edilen verilerden yer elektrik modellerin ve yoğunluk modellerinin ortaya konması,
  • Önceki projelerden derlenen veriler ile bu proje kapsamında toplanan verilerin birlikte yorumu projenin son kısmını oluşturulmasını,
  • MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen Türkiye Rejyonal Gravite Haritaları projesinin çalışma alanındaki mevcut bilgi yoğunluğunun artırılması,
  • MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen Türkiye Diri Fay Haritası’nın güncellenmesi çalışmalarında fayların derindeki geometrileri hakkında bilgiler sağlanması,
  • Deprem araştırmalarında eksikliği duyulan derin kabuk yapısı bilgisinin, ilgili konularda araştırma yapan araştırmacılara sağlanarak uluslararası alanda  bilimsel rekabet gücünün artırılması,

·        Kamu Kurumları-Üniversite işbirliğinin sağlanması,

·        Jeofizik, jeolojik, jeokimya ve sismolojik araştırmaların birlikte yürütülmesi için bilimsel ortamın ve altyapının geliştirilmesi,

·        Bilim adamı yetiştirilmesi ve yeni bilgilerle donatılması,

·        Gelecekte yapılacak benzer araştırmalar için altyapının oluşturulması olarak sıralanabilir.

 

TÜBİTAK tarafından kabul edilen “Kuzey Batı Anadolu’nu Kabuk Yapısının Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması” projesi; Ülkemizin Kuzey Batı Anadolu Bölgesinde Gravite, Manyetotellürik(MT), Havadan Manyetik, Sismolojik, Jeokimyasal, Genel Jeoloji ve Tektonik verilerin bir kısmı arazide yapılacak etütler ile, bir kısmı da daha önce yapılan çalışmalardan derlenerek dört yıl içerisinde tamamlanacaktır.

Projemizde Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığından 22 teknik eleman, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığından 3 teknik eleman, Ankara Üniversitesinden 5 öğretim görevlisi, Cumhuriyet Üniversitesinden 3 öğretim görevlisi ile 4 Doktora ve 4 Yüksek Lisans öğrencisi görev yapacaktır.

Projemizin bütün giderleri TÜBİTAK’a ait olup proje bütçesi 7.626.952 YTL. dir. Bu miktarın 500.000 YTL.si projemiz kabul edildiği için TÜBİTAK tarafından kurumlara projedeki katkıları oranında hibe olarak AR-GE çalışmalarında kullanılmak üzere verilecektir.

Genel Müdürlüğümüz’ün projede katkı oranı 71.08 %, Ankara Üniversitesinin 18.23% ve  Cumhuriyet Üniversitesinin 11.67% dir.

Bu proje; MTA Genel Müdürlüğü bünyesinde Jeofizik Etütleri Dairesi Başkanlığı tarafından “Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kamu Kurumları Araştırma Proje Önerisi (Kod: 1007)” kapsamında TÜBİTAK’a  sunulan ve kabul edilen, MTA Genel Müdürlüğü’nün ilk projesidir.