Yer manyetik alanının, yerkürenin merkezinde yer alan bir dipolden kaynaklandığı kabul edilmektedir. Yer manyetik alanının % 99’u olan iç bileşeni Curie sıcaklığının üstünde sıcaklığa sahip olan derinlerde oluşan elektromanyetik alandır. % 1’i oluşturan dış alan, atmosferin iyonize olmuş tabakalarındaki elektrik akımlarıyla ilgilidir. Bunun dışında Güneşteki patlama ve lekelerin neden olduğu manyetik değişimler arz alanını etkiler.

Arazi çalışmalarında elde edilen manyetik ölçümlerden, yukarıda sözü edilen tüm etkilerin ve yerel değerlerin çıkarılması ile sadece litolojik ve tektonik farklılıkların neden olduğu lokal manyetik anomalilerin bulunması ve değerlendirilerek sonuçlandırılması manyetik etüdün amacıdır.

Bu amaca ulaşmak için yer manyetik alanının; yatay bileşeni (H), düşey bileşeni (Z), günümüzde ise total bileşeni (T) ölçülmektedir.  

Yeraltında bulunan bir cismin manyetik anomali verebilmesi için cismin manyetik duyarlılığının (suseptibilite) etrafındaki kayaçların manyetik duyarlılıklarından farklı olması gerekir. Manyetik duyarlılık (suseptibilite), bir cisimde oluşan magnetizasyon şiddetinin cismi etkileyen magnetik alan şiddetine olan oranıdır.

Manyetik ölçümlerde kullanılan birim GAUSS’tur. Ancak manyetik anomaliler genellikle gamma veya nT (nanotesla) olarak ifade edilirler.

Manyetik etütler, yerden ve uçaklara yerleştirilen aletlerle havadan da yapılmaktadır.

 Havadan yapılan manyetik etütler ile;

- Kısa zamanda çok geniş alanlar etüt edilebilmekte,

- Yüzeysel etkilerin azalması ile derinlerdeki jeolojik ve ekonomik değeri olan (demir  cevherleşmeleri gibi) kütlelerin    etkileri  tespit

   edilebilmekte,

- Bataklık, orman, dağ gibi ulaşımı zor olan bölgelerin etüdü kısa sürede gerçekleştirilmektedir.

Manyetik Yöntemin Uygulama Alanları:

A- Metalik Maden Aramaları

1. Demir Etütleri
Manyetit ve manyetitli hematit yataklarının aranmasında uygulanan en önemli jeofizik yöntemdir. Havadan yapılan manyetik etütler sonucu hazırlanan manyetik haritalarda tespit edilen manyetik anomalilerin yerden tahkiki sonucu önemli cevher yatakları bulunmuştur.

Manyetik etütler ile tespit edilen Divriği A, B kafa ve C plaseri Türkiye’nin en büyük demir yatağı olup, Hekimhan – Hasançelebi, Divriği – Dumluca, Kesikköprü, Kesikköprü – Çataldere ve Erzincan – Kemaliye önemli demir yataklarıdır.

2. Bakır Etütleri
Bakır cevherleşmesi ile beraber bulunan manyetitli zonların ve jeolojik formasyonların sınırlarının tespitinde dolaylı yöntemdir.
Siirt – Madenköy sahası gibi.

3. Krom Etütleri
Uygun jeolojik ortamlarda yankayaç ile krom cevherleşmesi arasında suseptibilite farkı olması halinde bu yöntemle etüt yapılabilir.

4. Polimetal etütleri

B- Petrol ve Doğal gaz aramaları

Antiklinal, senklinal gibi jeolojik yapılar ile tektonik hatların ortaya çıkarılması için etüt yapılabilir.

C- Jeotermal enerji aramaları

Jeotermal etüdün amacı; Jeotermal enerji oluşumunu sağlayan hazne kaya, ısıtıcı ve örtü kaya ile havzanın beslenme şartlarını belirlemektir. Manyetik yöntem ile havzadaki mağmatik kayaç çıkışları, tektonik yapı ve alterasyon zonları tespit edilebilmektedir. Maliyetinin ucuzluğu, geniş alanlarda hızla sonuca gidilebilmesi nedeni ile tercih edilmekte olan dolaylı bir yöntemdir. Bu tür çalışmalar daha sonra yapılacak olan jeofizik araştırmalar için hedef bölgeleri belirleyerek onlara kılavuzluk eder.

D- Arkeojeofizik araştırmalar

Yeraltında çeşitli derinliklerinde bulunan antik yapı ve eserlerin yerlerini kazı öncesi yönlendirme ile arkeolojiye kazı zamanından ve giderlerinden büyük kazanç sağlamayı amaçlamaktadır.

Gaziantep-Zeugma ve Moğolistan’da Türk Anıtları Projesinde çalışmalar yapılmıştır.

Manyetik yöntem; demir cevheri aramalarında ve Arkeojeofizik çalışmalarda ortamın uygun olması halinde doğrudan, diğer cevher aramalarında ve yapıya yönelik çalışmalarda dolaylı yöntem olarak uygulanmaktadır. Örneğin; manyetit ile birlikte bulunabilen bakır ve fosfat mineralizasyonları aramalarında dolaylı yöntemdir.

Bahsedilen çalışmalarda kullanılan mevcut aletlerimiz şunlardır:

Manyetik Aletler

1. Proton manyetometresi    (2 adet)
2. Torsiyon manyetometresi   (10 adet)
3. Smartmag SM-4G manyetometresi (1 adet)
4. Süseptibilitemetre (soiltest)
5. Süseptibilitemetre (SCINTREX SM-5): Sayısal manyetik  süseptibilite cihazı